HomeDogmatiek en cultuurPagina 11

JPEG (Deze pagina), 870.38 KB

TIFF (Deze pagina), 8.37 MB

PDF (Volledig document), 27.02 MB

W
I
denkbaarheid van een gebeuren tegen de natuurorde is reeds j
ondenkbaar. Doch de categorische imperatief en het berouw
zijn in vierkanten strijd met het causaalverband en in zoover
niet minder rilling~wekkend. Maar hun bestaan kan niet .
j worden ontkend en op hun causale verklaring ­~ anti~meta~ j
phisch bedoeld ·­ kan niet worden gehoopt. ·. ,-
1 Er is reden en ruimte voor dogmatiek.
1
2 Toch is ter anderer zijde de stemming der dogmatiek niet
l gunstig. Terwijl zij ongenoemd en onherkend in vele kringen
hoogtij viert en onze tijden dogmatisch zijn bij uitnemendheid,
` trekt zich menigeen nauwsluitend samen, zoo vaak de nààm,
Q het woord ,,dogmatiek" wordt opgeheven. Want schier onover~
zienbaar is het aantal bezwaren, tegen haar geuit; het aantal
i verdenkingen, waaraan zij bloot staat. Wij grijpen er drie.
‘ Dogmatiek is zeker van haar zaak, heeft in haar schema
T het gebeuren besloten en moet dus feiten verdraaien, den tijd
terugschroeven zoo vaak die feiten het schema zouden doen
springen, zoo vaak de voortgaande ontwikkeling zou doen j
ontgroeien aan het geformuleerde. Wat de dogmatici met *
. Copernicus en Galileï deden, mag gelden als voorbeeld, dat
1 voor twintig spreekt. Zoo wordt de ontwikkeling geremd,
het verouderde gestevigd door dogmatiek. ·
‘ Voorts is de dogmatiek ook in dezen zin van haar zaak
‘ zeker, dat zij een overtuiging voortdraagt, die als waarheid ·
gelden moet en als zoodanig slechts kan gelden, wanneer alle Q
, andere overtuiging onwaarheid is. Hier treedt de bekrompen~
il heid op der onverdraagzamen, der benepen zielen met kleinen
blik, die buiten hun wereld geen wereld kennen en geen
waarheid buiten de waarheid van hen.
Ten derde wordt, wat zij drage aan waarheids~elementen,
aan levens-elementen onder haar handen verdord tot stervens
toe. Hier nadert de pluizer met grove vingers tot het aller~
.· 9 F.
e