HomeHet partijwezen in het parlementair stelselPagina 7

JPEG (Deze pagina), 813.99 KB

TIFF (Deze pagina), 8.07 MB

PDF (Volledig document), 34.15 MB

I N, vvlr _ _ _ ___ ___ AW _Y__,,.. ,__,,_ I",?V,mF.._,_.,,_ .`Y,. fa-. W -»_,,,.....F.-­-­-«·,,,y,,_,, ~-wrm tw tt ’ T’¥·‘i 1 "1"”T""·T" "“ï""··­­?*T’?"Y"‘~·‘i"W·\
l
l
HOOFDSTUK I.
Het heerschend stelsel.
Het partij­wezen wortelt in de oude en evidente waarheid,
dat meerderen, die éénzelfde doel voor oogen hebben, dit met
{ vereende krachten het best bereiken. Het inzicht in de doel-
matigheid van het ,_,Vereinigt Euch!" is voor elke partij de oor-
sprong van haar ontstaan. Dit gold voor de Regentenpartij in de
oude Republiek zoo goed als het heden tegen ten dage geldt voor
de S. D. A. P.
Men is, om partijen aan te treffen, volstrekt niet enkel op
den Staat en zijne onderdeelen aangewezen: in iedere private ver-
eeniging kunnen, wanneer de omstandigheden daartoe aanleiding
geven, ,,partijen" (anders gezegd: ,,stroomingen”) ontstaan.
In den Staat echter breekt een oogenblik aan, waarop partijen
onmisbaar zijn geworden. Dit is het geval, zoodra het volk eenen
dusdanigen graad van politieke ontwikkeling heeft bereikt, dat
het staatkundige wenschen gekregen heeft en die in de keuze
zijner vertegenwoordigers tot uiting pleegt te brengen. VVare·
hierbij geenerlei leiding aanwezig, vrijwel ieder lid van het volk
zoude zijn eigen verlangen en voor dit verlangen zijnen eigen
afgevaardigde naar voren brengen. Er is eene regelende macht
noodig, die, weliswaar uit het volk zelf voortgekomen en met de
individueele verlangens bekend, toch op hare beurt aan het volk
leiding geeft, door uit den stroom dier verlangens de meest al-
I gemeene of urgente af te zonderen.
In deze behoefte aan voorlichting voorzien partijen. Zij brengen
i regelmaat in wat anders chaotisch bij de publieke opinie om
gehoor zou vragen.
Die partijen nu, gelijk zij zich algemeen in de landen met
vertegenwoordigend stelsel ontwikkeld hebben, dragen een hoogst
universeel karakter. Iedere partij n.l. beoogt niet de verwezen-
lijking van één bepaald verlangen op staatkundig gebied, doch
eene gansche reeks van zulke verlangens, welke echter deze
eigenschap gemeen hebben, dat zij allen heeten te wortelen in D