HomeHet partijwezen in het parlementair stelselPagina 35

JPEG (Deze pagina), 882.50 KB

TIFF (Deze pagina), 8.08 MB

PDF (Volledig document), 34.15 MB

u
as
verandering niet door dwang zal kunnen worden opgelegd, maar
alleen door de eigen daad van hen, die aan het staatkundig leven
deelnemen, kan tot stand komen. Gelijk de algemeene partijen
lj krachtens vrije formatie zijn ontstaan, kunnen zij ook alleen door
vrije ontbinding weder verdwijnen. Bovendien, gesteld al, dat
eene Staatswet de permanente partijen kon dooden, zij zou dit
j niet magen doen, zoolang niet organisaties­ad­hoc in voldoende
l ontwikkeling aanwezig waren, om de door de oude partijen ver-
l laten veste weder te bezetten. En tot de vorming van die
l organisaties zou de Staat uitteraard weinig vermogen.
5 Wat al hinderpalen ontmoet dus het nieuwe stelsel op zijnen
l weg!
En toch heeft de sceptische lezer van zoo straks ongelijk,
. wanneer hij, uit vrees voor die moeilijkheden, zich geheel van het
stelsel afwendt. Want het kon wel eens blijken, dat één factor
van steun zich deed gelden, die de vele factoren van tegenwerking
W op den duur in kracht verre overtrof. Die factor is de onte-
vredenheid over het weinige reëele, dat het heerschend stelsel
i allengs tot stand brengt. Groot moge na eene ,,overwinning" de
vreugde zijn bij de partijgenooten om de voortreffelijke ,,organisatie”,
waarover de partij weder blijkt beschikt te hebben, luide moge na
den dag van ,,strijd" de lof gezongen worden van de veldheeren
. en de vaderlandslievende bedoelingen van alle de soldaten - de
voldaanheid van deze, allen in meerdere of mindere mate bij het
. heerschend stelsel geïnteresseerden, bewijst nog niet, dat diezelfde
stemming het geheele land beheerscht. Er blijven altijd belang-
stellenden, die geen belang/zeàáemien zijn en voor wie er geen
§ reden bestaat, te vragen, welke vorderingen de pariäen onder het
heerschend stelsel maken. Voor hen ligt het criterium slechts
hier, of in dit stelsel het positieve landsbelang gediend wordt.
V Naarmate nu hierin het stelsel van permanente partijen meer te
kort schiet, opent het aan meerderen, die tot heden zich erbij
neerlegden, de oogen. Het getal der objectief­belangstellenden
en de kracht hunner ontevredenheid nemen toe. De kwaal groeit
dermate, dat zij remedie wordt.
.l
Natuurlijk brengt ook het aangeprezen remedie de electorale
li
za
i l
l l
l
l