HomeHet partijwezen in het parlementair stelselPagina 25

JPEG (Deze pagina), 867.52 KB

TIFF (Deze pagina), 8.10 MB

PDF (Volledig document), 34.15 MB

Q 23
i smaak, dan treedt de vereeniging negatief op, door aan allen haren
Z steun te onthouden, doch zelden ziet men haar zich positief
l verheffen door eenen eigen candidaat te stellen. Aldus houden
l ten slotte de ,,groote" partijen altijd het heft in handen. VVanneer
A echter vereenigingen ad hoc in grooter getale opgericht werden
en zich ook het stellen van candidaten voor de vertegenwoor-
digende colleges geregeld tot taak stelden, zou het monopolie
der beginselpartijen gebroken worden. De kiezers zouden be-
speuren, dat zij voor de voorlichting, die zij, gelijk boven opge-
merkt, behoeven, niet meer uitsluitend op algemeene partijen
l aangewezen waren. Allicht zou het hun langzamerhand ook niet
ontgaan, dat het streven der organisaties ad hoc ten opzichte
van de volksverlangens oprechter en daarom vruchtbaarder is en
` i tevens zouden zij het, als concreter dan het ,,beginsel" van de
tegenwoordige partijen, misschien beter begrijpen. Zoo kon
bereikt worden, dat de thans zoo goed beklante nering der alge-
meene partijen aan het verloopen ging, om ten slotte geheel te
verdwijnen.
Natuurlijk zou de ondergang van de beginsel­pczn‘cic2z niet
de ondergang van de bcgimclcn beteekenen. Elk beginsel, dat
op dit oogenblik op de Staatkunde invloed heeft, zou voortgaan
en moeten voortgaan, dit te doen. Alleen zou die invloed een
i andere zijn: in stede van te leiden tot vaste groepeeringen met
het beginsel als basis zoude hij tijdelijke doen ontstaan, gebaseerd
‘ op het concrete desideratum, dat uit het beginsel voortvloeit.
Heeft dus een beginsel zóó algemeene kracht, dat het bij meer-
dere aangelegenheden medespreekt, dan zal het kunnen bewerken,
dat in meerdere groepeeringen ad hoc dezelfde personen aan
denzelfden kant strijden. Dit is een heel natuurlijk en in geen
enkel opzicht kwaad verschijnsel; - mits het niet leide tot
‘ terugkeer naar de permanente groepeering van heden.
Wijziging behoeft dus de sfaaákundzgre groepeering, d. i. die,
welke wij als onontbeerlijk hulpmiddel voor een geregeld ver-
kiezingswezen hebben leeren kennen. Aan de mczcztschczppcläke
of economische organisaties, waarin de leden van het volk zich
wenschen te verdeelen, wordt daarbij niet geraakt. Zoo zal, om ,
een voorbeeld te geven, het sociaal­democratisch beginsel blijven,