HomeHet partijwezen in het parlementair stelselPagina 10

JPEG (Deze pagina), 817.86 KB

TIFF (Deze pagina), 8.08 MB

PDF (Volledig document), 34.15 MB

I
lg . »
i 8
` het Staatsbestuur en voor lange tijden zuiver kan heeten. Als
, er zulk een beginsel bestond, zou eene daarlangs opgetrokken
partijverdeeling inderdaad aan het doel beantwoorden, omdat zij,
daar het beginsel immers van ingrijpenden invloed ware over
heel het Staatsbestuur, ook ten opzichte van de concrete vraag-
stukken, om wier beslissing het ten slotte gaat, steeds alleen
gelijkgezinden bij elkander bracht.
Als er zulk een beginsel bestond ...... .
Het lijdt echter geen twijfel, dat zulk een beginsel niet te
vinden is. Om zich van de onmogelijkheid hiervan te overtuigen, j
heeft men slechts oppervlakkig het oog te laten gaan over de i
soortelijke verscheidenheid van de tallooze onderwerpen van l
Staatswerkzaamheid en Staatsbelang, waarover kiezers en learle-
j ment hun oordeel hebben uit te spreken. Wie daarvan nog niet
geheel zeker mocht zijn, hem zal een blik in de eene of andere
verzameling van ,,Staatswetten" spoedig allen twijfel ontnemen.
Hij ziet, dat de Staatswerkzaamheid o.m. economische, maar ook
religieuze en ethische gebieden bestrijkt, daarnaast die, tot geen
•! van de genoemde behoorende, waar enkel locale invloeden werk- !
zaam zijn, en ten slotte het onmetelijke veld van de vraagstukken,
bij welker oplossing geen ,,algemeen beginsel" betrokken is, ­-
de neutrale zone!
Hoe ware het nu mogelijk, één beginsel te vinden, dat op
i al deze heterogene terreinen een beslissend criterium oplevert!
De praktijk zelf toont het duidelijkst aan, hoe elk pogen
1 daartoe falen moet.
iï Drie beginsel-tegenstellingen vinden bij ons voorstanders.
Q Vooreerst de tegenstelling, die op dit oogenblik de scheidslijn
ii aangeeft,: die van het z.g.n. kerkelijk en anti-kerkelijk beginsel.
Vervolgens die, welke door velen, als zuiverder clan de thans vi-
geerende, verlangd wordt: van ,_,vooruitstrevend" tegen ,,behoudend".
Eindelijk de beruchte tegenstelling, door de sociaal­democratie
met hooghartigheid op den voorgrond geplaatst: van ,,kapitaal"
en ,,arbeid".
Kortelijk zal van elk dezer ,,antithesen" worden nagegaan, in
hoeverre zij eene zuivere scheidslijn oplevert voor heel het staat-
kundig leven. Y
x <
l
l
¤ 1
1