HomeTegenwoordige toestand en plan tot hervorming van het Middelbaar OnderwijsPagina 9

JPEG (Deze pagina), 822.18 KB

TIFF (Deze pagina), 6.82 MB

PDF (Volledig document), 69.37 MB

7
ste gezigtspunt. Moeijelijk is het eene bepaling te geven
wat men onder een besc/mcrfcl mensch verstaat. Misschien
bedoelt men er wel hem mede, die zich zulk eene mate van A
kundigheden en geestontwikkeling heeft eigen gemaakt, dat
hij de verschijnselen , die de natuur en het maatschappelijke
leven opleveren, begrijpt, of ten minste in staat zij om de ver-
klaring daarvan, als deze hem op duidelüke manier kan
gegeven worden , te begrijpen.
Gaarne erken ik dat deze bepaling zwak en voor meni-
· gerlei gevolgtrekkingen, die geenzins in mijne bedoeling
l liggen, vatbaar is. Doch ik heb er geene betere in voor-
raad. W/Velligt zal mijne meening uit een paar voorbeelden
; duidclüker worden. De beschaafde man behoeft geen ge-
leerde, allerminst een vak-geleerde te zijn. Verhaalt men
hem , b. v., dat de staart van een komeet van dit sterre-
beeld tot dat sterrebeeld reikt en nog deze en gene sterre-
beelden zal doorloopen , dan kan men niet van hem vorderen
dat de grootte en de loop van zulk een verschijnsel hem
nu duidelgk voor den geest staan , maar wel dat hij wete
dat de hemel door de sterrekundigen in zekere vakken van
sterregroepen verdeeld is, en dat hü genoeg op een hemel- l
globe of hemelkaart georiënteerd zu om met behulp daarvan j
de gegeven aanwijzing te kunnen volgen. Men kan niet 4
van hem verwachten, dat hij al de romeinsche keizers kan
opnoemen en de levensbijzonderheden van elk hunner kenne,
maar onvergefelijk zou het zün als hg niet wist wie Augustus,
Vespasianus, Hadrianus en andere beroemden uit de groote
reeks geweest zijn , en blüken gaf van volkomen onbekend-
heid met de inrigting en het verloop der geschiedenis van
den romeinsehen staat. Als hij tndens den laatsten Itali-
aanschen oorlog van den slag bn Magenta enz. las, be--
hoefde hij zich niet te schamen met te verklaren 2 ik weet A
niet waar deze plaats ligt; maar als hij dezelfde bekentenis
atlegde, nadat men hem de rigting en afstand dier plaats van
Milaan en Pavia beschreven had, en zoo toonde op de kaart `
van Italië een vreemdeling te zün , dan , voorzeker, zou
niemand hem voor een beschaafd man houden. Als men
hem een duidelijke verklaring van een telegrafeer­toestel gaf,
en hij verstond termen, als: eommutator, relais, sleutel,
rheostat niet, men zou hem daarom niet voor onbeschaafd