HomeDe opvoedende beteekenis van de voor allen toegankelijke volksschool, in het licht der geschiedenis van het lager onderwijs en dPagina 97

JPEG (Deze pagina), 697.75 KB

TIFF (Deze pagina), 7.09 MB

PDF (Volledig document), 92.94 MB


s
il §
97 ë
wierpen; dat MULTATULI voor vele oppervlakkigen de pro-
feet werd; dat BüCHNER’S <<Kracht en Stof » een theoretisch- ’
W materialistischen steun gaf aan veler plat­materialistisohe _
levensopvatting; dat anderen, meer religieus aangelegd, g
met hunne nieuwe godsdienstige voorstellingen niet gereed
kwamen en intusschen, aan de hand van de nieuwere
_ ethiek, welke nu onafhankelijk van de kerk en de theologie,
° zich begon te ontwikkelen, zich een ethische wereld- en
i levensbeschouwing vormden, welke ook ten aanzien van
V de met steeds meer kracht zich op den voorgrond stellende
, maatschappelijke vraagstukken, richtsnoer moest geven aan
je hun willen en handelen?
E ln elk geval, alzoo gebeurde. En het gevolg daarvan ;
1, was, dat de gemeentevormende kracht van de moderne in
i richting op godsdienstig gebied hoe langer hoe geringer
bleek; dat de minder ontwikkelden, die op den godsdienst
‘ in engeren zin prijs bleven stellen, meerendeels bleven bij
ï of terug gingen tot de oude voorstellingen, omdat zij de
nieuwe niet begrepen; dat de meer ontwikkelden of den ‘
godsdienst vaarwel zeiden, of haar in het innerlijk bewustzijn
onuitgesproken lieten rusten, om den nadruk te leggen op ,
het ethisch bewustzijn, dat zg aanmerkten, niet als een E
voortbrengsel van den godsdienst, maar gegrond in de »
, menschelijke natuur, evenals de godsdienst zelf. Dat ethisch ‘
E bewustzijn heeft zich, ook als ethisch-idealisme, vooral in V
j de laatste jaren sterk ontwikkeld bij alle niet materialistisch ,
Q gezinden. En dit met name, onder den invloed van de E
je bovengenoemde maatschappelijke vraagstukken, die dringend
om oplossing vroegen en zelfs in onze staatkunde brachten
§ een niet hoog genoeg te waardeeren ethisch-sociaal element. i
de Welnu, in deze sfeer zijn voor een groot deel opgevoed
ij ook de thans levende meer ontwikkelden, voor zoover
e ii
i ig
l .