HomeDe opvoedende beteekenis van de voor allen toegankelijke volksschool, in het licht der geschiedenis van het lager onderwijs en dPagina 14

JPEG (Deze pagina), 709.93 KB

TIFF (Deze pagina), 7.02 MB

PDF (Volledig document), 92.94 MB

t
l.
l
lg 12
lt geestelükheid afgestaan. Het onderwijs in die scholen bleef
l_ weliswaar vastgehecht aan de godsdienstleer der roomsche
kerk - immers de eenige ware kerk, naar het oordeel
van de toenmalige overheid - maar het bleef toch formeel
van de kerk onafhankelijk. En toen Philips aan Willem
van Oranje het bestuur der Nederlanden opdroeg, heeft
hij, in de instructie aan dezen van 1559, ook hem met
het toezicht op die scholen belast, terwijl hg in 1563 den
Stadhouder en de Staten van Holland gelastte, voor goede
scholen te zorgen.
tg Toen in 1565 de besluiten van het concilie van Trente
lï ook in ons land werden afgekondigd, geschiedde dit
uitdrukkelijk, <<zonder te derogeeren aan de bestaande
il «regaliën, regten, hoogheit ende praëminenciëna. Dat
j; daaronder ook de voornoemde privilegiën in zake onderwijs
begrepen waren, lijdt wel geen rechtmatige twijfel.
Dat de geestelijkheid niettemin beweerde, dat de Staat
niet noodig had in de behoeften aan onderwijs te voorzien,
aangezien dit bij de besluiten van het Trentsche concilie
was geregeld, heeft geen bewijskracht, aangezien nog in
1567 een ordonnancie verscheen, «dat de schoolmeesters noch
in ’t openbaar noch in ’t geheim onderwijs mogen geven
of school houden, tenzü eerst geexamineerd en naar hun
geloof ondervraagd door den scholaster en twee wethouders».
E Na het einde van den 80-jarigen oorlog werd de prote-
stantsche godsdienst in ons land Staatsgodsdienst. En de
Hervormden zochten nu, uit kerkelqk belang, evenzeer als
E de Roomsch­Katholieken weleer, het bestuur van het onderwijs
in handen te krijgen, ten einde ook daardoor, zoowel direct
als indirect, meer invloed te verkrijgen tegenover de katho-
i lieke kerk.