HomeDe opvoedende beteekenis van de voor allen toegankelijke volksschool, in het licht der geschiedenis van het lager onderwijs en dPagina 110

JPEG (Deze pagina), 793.20 KB

TIFF (Deze pagina), 7.05 MB

PDF (Volledig document), 92.94 MB

4* "F Ww`? ` W" "t'i ie e .
110
f j De zedelükheid laat die primaire gemoedsstemming terug-
werken op de levensrichting van den mensch; bepaalt door A.
jj haar de innerlijke motieven van ’s menschen gezindheden ·_
I en handelingen tegenover zün medeschepselen, in ’t alge-
meen, tegenover de met hem in dezelfde levenskringen
13* i levende menschen, in het bijzonder; zü maakt het geweten, ?l
2 dat, als orgaan voor den godsdienst, aanwijst, wat zonde ,
is, tot de stem van het zedelük goed en het zedelüh kwaad
in den mensch en zet ’s menschen wil in beweging, in de
richting van die daden, door welke het van binnen als
zedelijk goed erkende ook naar buiten treedt in het gedrag
j en de handelingen tegenover de medemenschen.
In de zedelijke religie vallen deze twee samen in den
eenen eisch van liefde tot God en liefde tot den enenmenseh.
In den diepsten grond van het primaire gemoedsleven zijn “
i deze twee inderdaad een. Zij staan tot elkaar als het hdrl, .
het middelpunt van den bloedsomloop en de aderen, welke
; , het bloed door het geheele lichaam leiden ; als de zon, het i
j j centrum van licht en warmte, en de stralen, welke dat '
gj l licht en die warmte brengen naar alle zijden.
Op grond daarvan, kan de meest religieus gestemde A
mensch dan ook de meest zedelijk gezinde mensch zijn. Bij Z
= hem vallen godsdienst en zedelükheid, ook in zijn bewust- ,
zijn, samen en wordt het zedelijk handelen de uiting in ‘
e Y zijn gedrag van zijn religieus gestemd gemoed.
· Maar bij den in religieusen zin weinig ontwikkelden mensch ’»
. ‘ - en zulke zijn er, evengoed als er zijn, die in aesthetischen
zin niet ontwikkeld zijn -­- kan de ethische natuur zich op
{ den bodem van dat primaire bewustzgn ongetwijfeld even-
zeer uitspreken. Ja, deze zal wellicht haar invloed op den
Q wil en op de wilsuitingen te krachtiger doen gelden, naar-
ï mate dat primaire bewustzün zich of niet of in geringere mate