HomeDe opvoedende beteekenis van de voor allen toegankelijke volksschool, in het licht der geschiedenis van het lager onderwijs en dPagina 11

JPEG (Deze pagina), 649.08 KB

TIFF (Deze pagina), 6.95 MB

PDF (Volledig document), 92.94 MB

E
9
bare gemeente-scholen, volgens een recht daartoe, bg wijze
van privilegie, door den landvorst geschonken.
Langs dezen weg ontvingen reeds in de 13% en 14**8 eeuw
vele stedelijke magistraten een schoolrecht. ln deze open- 1
bare scholen werd het godsdienstonderwijs uitsluitend _
a door geestelijken gegeven en konden de kinderen o.a. tot
het verrichten van kerkediensten en deelnemen aan plech- j
tige kerkelijke omgangen worden verplicht. De graven van ;
Holland in de 14**8 eeuw beschikten dikwijls zelve over ·
de school. ,
Te Beverwijk bezaten de St. Jans­ridders van Haarlem S
het recht van «die Scolastenüe>>, maar werd dit recht door
«B0rgemeesteren, Seepenen en Raede der stadt Beverwüclw l
gehuurd voor <<drie Ptijnse golden sjaars».
Ook in sommige dorpen werden reeds toen openbare D
scholen aangetroffen. Zoo was er een te Spaarnwoude,
waar de reus Klaas van Küten, in Vondels <<Gijsbrecht>> '_
vermeld als <<zoo onbeschoft als groot>>, in die mate een
schrik was voor de schoolkinderen, dat zij hem nauwelijks
van achteren, maar nooit van voren durfden bekijken.
Deze scholen waren jongensscholen. In de stukken uit
die tijden wordt alleen van «kneohtkens>> gewag gemaakt.
De overheid scheen toen het onderwijs der meisjes over V
te laten aan de zorg van geestelijke zusters.
j Gemeentelijke verordeningen werden op deze scholen _·
van overheidswege vastgesteld en deze moesten in overeen-
stemming zijn met de verleende grafelijke privilegiën. De
met die privilegiën eventueel strijdige keuren werden, in
naam van den graaf, vernietigd. ‘
Duidelijk is, dat overal, waar dit schoolrecht bestond,
het toezicht daarop aan de gemeentelüke overheid behoorde. i
Van dit gepriviligieerde openbare schoolrecht was het
l