HomeDe opvoedende beteekenis van de voor allen toegankelijke volksschool, in het licht der geschiedenis van het lager onderwijs en dPagina 109

JPEG (Deze pagina), 693.50 KB

TIFF (Deze pagina), 7.06 MB

PDF (Volledig document), 92.94 MB

e
109
' bewustzijn moet vrij gehouden worden van kerkelijke
. voorstellingen, welke met dat bewustzgn als zoodanig niet
samenhangen, daaruit niet voortvloeien, welke in strijd
zgn met de uitspraken van de eigen rede en het eigen
denken. Ziedaar, wat men bedoelt met de zoogenaamde
_, <<morale indépendante,» de onafhankelijke zedeleer, welke
ook in de opvoeding moet worden toegepast, opdat het
karakter van het kind zich vrij ontwikkele uit den zedelük-
godsdienstigen aanleg van het kind zelf, opdat het kind
allengs uit zich zelf uitgroeie, door de geleidelijke, tot zijn
bewustzijn gebrachte ontplooiing, oefening, versterking van
de allengs met alle zïgden van het werkelijke leven in be- T
trekking gebrachte zedelijke krachten, welke in zijn innerlijkst
menschelijk wezen verborgen liggen.
Deze primaire grondtoon, welke in het gemoedsleven, in
de ziel van den mensch ligt, als een verborgen stemming,
waarin hij zich één voelt met de natuur, met de ziel in
de natuur, met het Alleven, is de moeder zoowel van
den godsdienst, als van de zedelijkheid.
De godsdienst roept de met die stemming verbonden
A aandoeningen van innigheid, bewondering, eerbied en ver-
trouwen wakker ; verbindt daarmede bepaalde voorstellingen
omtrent de betrekking waarin de mensch staat tot het
geheel der dingen, tot de Alziel, tot God ; drukt straks die
voorstellingen uit in bepaalde begrippen, in bepaalde beelden,
. vat deze samen in belijdenissen, welke, eerst als uitdrukking
van het innerlijk geloofsleven, later helaas! als regelen voor
dat geloofsleven gelden; onderhoudt dien band met het
onzienlijke door gebeden en vormen van eeredienst, als
de middelen, om de mystieke gemeenschap tusschen de
ziel van den mensch en de ziel van het Al te onderhouden,
of, waar deze verbroken is, te herstellen.