HomeDe opvoedende beteekenis van de voor allen toegankelijke volksschool, in het licht der geschiedenis van het lager onderwijs en dPagina 105

JPEG (Deze pagina), 613.06 KB

TIFF (Deze pagina), 7.11 MB

PDF (Volledig document), 92.94 MB

105
dende beteekenis der voor allen toegankelgke volksschool
ook te bezien in het licht der tegenwoordige opvatting van
de verhouding welke bestaat tusschen godsdienst en zede-
lgkheid.
Wij moeten hierop nog dieper ingaan. j
‘ Er zijn er, die meenen, dat godsdienst en wgsbegeerte ,
niets te maken hebben met zedelgkheid. Godsdienstige A
en wgsgeerige opvattingen van de wereld zgn, zoo oor-
deelen zg, iets anders dan zedelgke overtuigingen en daden.
Dit is waar, maar slechts in beperkten zin. S
De waarheid is n.l., dat de naar buiten gekeerde zgden 3
van godsdienst en wijsbegeerte in den regel niets hebben
uit te staan met zedelgkheid.
Maar, in zoo ver godsdienst en wgsbegeerte godsdienstige
en wgsgeerige vraagstukken van in den mensch levende
werkelgkheid behandelen, staan zg wel in betrekking tot
zedelgkheid.
Onze zedelgkheid berust toch mede op een gezonde op-
vatting van de betrekking, waarin wg staan tot de wereld;
vandaar, dat wgsgeerige en godsdienstige dwalingen omtrent
die betrekking een nadeeligen invloed moeten oefenen op
onze zedelijke oordeelvellingen en daden.
In geval wg ons laten leiden alleen door neigingen of
hartstochten, zgn wg niet zedelijk. Dieren hebben geen
` zedelgkheid. Hun onberedeneerd gedrag is niet onzedelgk,
omdat het natuurlijk is; en de zelfopoffering van de moeder
voor haar jongen is evenmin zedelgk, aangezien het een
instincmatige handeling is en niet de vrucht van zelfbe-
wuste overweging.
De mensch handelt zedelijk, in zoover hg, met bewustzgn
en opzettelgk, zgn handelingen regelt overeenkomstig de