HomeDe opvoedende beteekenis van de voor allen toegankelijke volksschool, in het licht der geschiedenis van het lager onderwijs en dPagina 102

JPEG (Deze pagina), 777.91 KB

TIFF (Deze pagina), 7.10 MB

PDF (Volledig document), 92.94 MB

Y
4 ` 102
in niet overgeleverde, maar in eigen woorden en beelden
il spreekt van eigen innerlijke ervaringen en inzichten.
Ongetwijfeld, wie h.et onontwikkelde volk wil pakken,
spreke nog de tale Kanaäns en drukke in de taal van den
Statenbijbel uit wat het volksgemoed beweegt. Dat is de
mystieke, door het gezag der eeuwen gewijde sprake, die j
het verstand des volks wel niet vat, maar die voor de i.
mystieke eenheid van het voelen het juiste voertuig is van
i wat in nog onverdeelde kracht daar binnen diep verborgen
leeft en nog niet voor het bewustzgn tot scheiding is gebracht
i in de bestanddeelen, waaruit het bij nadenken blijkt te bestaan.
En dat ontleden van een machtig mystiek verborgen voelen
brengt altijd eenige ontnuchtering, wanneer ten slotte de wezen-
lijke inhoud van het geanalyseerde tegenvalt, na wegneming
Q, van de mooie woorden en klanken. Maar die ontnuchtering
` moet komen. Dat is de weg der ontwikkeling. <<’l‘oen ik
li- een kind was, sprak ik als een kind, dacht ik als een
, kind, overlegde ik als een kind, maar. . .nu ik een man
geworden ben, heb ik wat eens kinds is, te niet gedaana
- dat geldt met noodzakelijkheid van ieder, die wil be-
grijpen. Wat vroeger vroomheidslicht was, is nu bij velen
gescheiden in rede- en zede-licht; wel bij velen inderdaad
weer vereenigd in een innerlijk godsdienstig besef, maar
niet meer geuit in dezelfde woorden.
W Wanneer wg in onze dagen spreken van ethische opvoe-
ding, zeggen wij in hoofdzaak hetzelfde wat men vroeger i
g ï bedoelde met de godsdienstige opvoeding, voor zoover men
V daaronder verstond: het opleiden van het kind tot zelfbe-
wust erkennen van de betrekking, waarin het staat tot het
geheel der dingen en der menschen.
‘ Godsdienst is in den grond een gemoedstoestand. Ieder
il mensch heeft in den een of anderen vorm godsdienst, als