HomeTheorie en bewegingPagina 35

JPEG (Deze pagina), 780.63 KB

TIFF (Deze pagina), 7.29 MB

PDF (Volledig document), 35.69 MB

33
(waarde, meerwaarde en kapitaal-concentratie), de klassen-
strijd en het historisch materialisme.
Nu zijn twee dingen mogelijk. Of de schrijfster heeft
hierbij de wetenschappelijke theorieen van ekonomie en
P historisch materialisme op het oog (de theorie van den
klassenstrijd is daarin begrepen), maar dan geldt, ,,dat
wetenschap, beginsel nooit uit zichzelf zonder meer iets
voorschrijven kan, maar alleen door haar toe te passen op
bepaalde ­- steeds veranderende -«- omstandigheden? 1)
Of zij verstaat onder ,,het beginsel" iets anders dan de
theorie, nl. het feitelijk klassekarakter der beweging, los
van elke ekonomische of historische verklaring; maar dan
bevat baar ,,beginsel" een element, dat door mij in mijne
gansche redeneering van de ,,beweging" onafscheidelijk is
gedacht, daar de beweging, waarover wij spreken, nu een-
maal die der arbeiders in den modernen klassenstrijd is.
Het klasseverschil is een feit, geen wetenschappelijk ,,be-
ginsel" en de theorie, die het verklaart, is het historisch
materialisme.
Maar al mocht dus dit feitelijk element der beweging
in ,,het beginsel" van mevrouw Roland Holst zijn opge-
nomen, toch gaat het niet aan, alle taktiek te ontkennen
door het zóó voor te stellen, alsof dit beginsel geene toe-
passing op de werkelijkheid van noode heeft.
De theorie is de algemeene regel, uit de omstandig-
heden afgeleid; in de praktijk is het het bizondere, het
afwijkende, dat het noodig maakt, een eigenaardigen vorm
voor de toepassing der theorie te zoeken. Degene, die
niets ziet dan het algemeene, loopt gevaar, door het ver-
IA waarloozen van die faktoren, welke een bizondere uit-
werking der theorie eischen, precies het tegenovergestelde
te bereiken van wat ,,het beginsel” eischt, evenals zij, die-
niets dan het bizondere zien. Botsing tusschen theorie en
praktijk zal steeds voorkomen, omdat in het algemeene-
"‘ juist dat is verwaarloosd, wat het bizondere bizonder maakt.
Bij de oplossing van het bizondere geval zal echter steeds
de algemeene regel in het oog moeten worden gehouden.
l_) Pannekoek. De philosofie van Kant en het Marxisme. N, T. Vl.
blz. 549.
‘ 3
f
K