HomeTheorie en bewegingPagina 31

JPEG (Deze pagina), 794.98 KB

TIFF (Deze pagina), 7.23 MB

PDF (Volledig document), 35.69 MB

l
29
die de nooden en het streven aller uit hunne verdrukking
oplevende arbeiders belichamen.
Of dan positief­geloovige arbeiders zich bij de sociaal-
demokratische partij kunnen aansluiten? Volgens haar
algemeen beginsel­program zeer zeker; dit eischt van de
leden geen andere belijdenis, dan dat zij de ekonomische
ontwikkeling der maatschappij naar het socialisme aan-
vaarden en den daarmede gepaard gaanden modernen
klassenstrijd mede willen voeren. Maar ik kan niet ontken-
nen, dat in de partij verscheidene vraagstukken ter sprake
komen, waarin de nieuwe levensbeschouwing, die zich mèt
de klassebeweging uit de nieuwe toestanden heeft ontwik-
, keld, zich uit.
Ook zijn in de partij de denkbeelden over de beteekenis
van het historisch-materialisme en den godsdienst niet alle
gelijk. Er zijn er, voor wie het historisch-materialisme en
de nieuwe levensbeschouwing, die zij daarop hebben opge-
bouwd, belangrijker zijn dan de beweging zelve; die zelfs
vreezen voor de toetreding van geloovige - ,,burgerlijk
denkende" - arbeiders in de partij; die niet schromen,
godsdienstige partijgenooten te verketteren. Hoe overbodig
en onjuist ik dit op zich zelf ook acht, ik weet toch, dat
de beweging niet is eene abstrakte grootheid, maar een
uitwendig waarneembare realiteit. Nieuwe ideeën gisten en
bruisen en zoeken om uiting; het is onmogelijk en onge-
wenscht, dezen het zwijgen op te leggen en daarom zal
de arbeider, die vóór alles hangt aan zijn geloof, zich niet
thuis gevoelen in onze beweging.
Menig arbeider, die zijn socialen toestand begint te ge-
· voelen, zal daarom in tweestrijd geraken tusschen zijn
theologisch denken en zijn maatschappelijk streven. Hoe
sterker het laatste wordt, des te eerder zal hij heenstappen
over de bezwaren, aan zijn geloof ontleend, wetende, dat
hij ook als lid der partij volkomen vrij is in wat hij denken
hij en gelooven wil.
De partij daarentegen zal dan ook wèl doen, haar poli-
_ tiek optreden zoodanig in te richten, dat niet onnoodig
i de geloovige arbeider gedwongen wordt, met zijne bur-
gerlijke geloofsgenooten tegen de Arbeiderspartij front te
maken (schoolkwestie).