HomeTheorie en bewegingPagina 20

JPEG (Deze pagina), 859.51 KB

TIFF (Deze pagina), 7.42 MB

PDF (Volledig document), 35.69 MB

?
sen­strijd als de beweegkracht der maatschappelijke ont- l
wikkeling. In plaats daarvan komt zoo nu en dan een idee l
` van menschelijkheid opduiken, die de maatschappij hervormt. ’
Dat door dergelijke vage aanduidingen een zoo scherp
gedachte en goed gefundeerde theorie als die van het
historisch materialisme, zou kunnen worden vervangen, zal
, wel niemand durven beweren. Of men erkent, dat de maat-
E schappelijke ontwikkeling volgens vaste wetten geschiedt,
maar ontkent, dat zij in laatste instantie op de ontwikkeling ill
i der produktiewijze is terug te voeren. Men neemt bijv., i
, als prof. Treub, andere zelfstandige faktoren, als ,,ideeën"
of ,,zedelijke begrippen" aan. Dan moet men, wil men de j
richting der sociale ontwikkeling en de middelen om haar g
i zoo krachtig mogelijk te bevorderen, ontdekken, de wetten
blootleggen, waaraan deze andere faktoren onderworpen
zijn. Of ook, men ontkent totaal, dat de maatschappelijke i
ontwikkeling noodzakelijk, volgens vaste wetten, plaats
, vindt of althans, dat het mogelijk zou zijn, die wetten op '
j te sporen Maar dan is elke mogelijkheid, om de groote Q
problemen van onzen tijd wetenschappelijk op te lossen, vl,
buitengesloten. Ook daarmede echter zou een socialis-
` tische beweging niet onmogelijk zijn, maar haar streven ,
zou zij slechts uit de behoeften van het heden afleiden en
hare argumenten en strijdwijze zouden zich moeten wijzigen. X
Aan dit alternatief, ongeveer in dezelfde bewoordingen ·
door Kautsky aan Bernstein gesteld, ') ontkomt geen be-
strijder van het historisch materialisme.
Men kan trachten, de sociale beweging anders dan uit
de produktieverhoudingen te verklaren, maar dat er thans g
j een klassenstrijd is, die tusschen de bezitters der produktie-
middelen en de arbeiders wordt gevoerd, dat is een met
het bloote oog waarneembaar feit, dat door geene weer-
legging van zijne theoretische verklaring uit de wereld
wordt gebracht.
­ Gesteld eens, dat prof. Treub, beter dan hij gedaan ,
heeft, het bewijs had geleverd, dat het ideeën van mensche-
h lijkheid en gelijkheid zijn, die de historie voortdrijven, als
zij nu en dan weer eens, als een zwerm meteoorsteenen
l) Anti­Bernstein, blz. 20. Ned. uitgave,