HomeTheorie en bewegingPagina 17

JPEG (Deze pagina), 820.20 KB

TIFF (Deze pagina), 7.36 MB

PDF (Volledig document), 35.69 MB

15
naar verbreking van de ijzeren loonwet door afschafüng
van het stelsel van loonarbeid. Maar op het kongres te
Halle werd besloten, dezen zin wegens zijne wetenschappe-
lijke onjuistheid te laten vallen.
Voor Lassalle’s socialisme was de ijzeren loonwet even
belangrijk als voor Marx de meerwaarde-theorie. Op grond
van die loonwet bestreed hij de koöperatie van Schultze--
Delitsch; zij was zijn voornaamste ekonomische stelling.
Maar met haar viel de sociaal­demokratische beweging
niet - zij heeft ze als een versleten jas afgestroopt: de
beweging is over deze theorie heengegaan. llebben de
soc. dem. partijen in hun program thans de meerwaarde-
theorie opgenomen? Neen; het bevat wel de uiterlijk
waarneembare feiten der ekonomische ontwikkeling, met
het resultaat, dat daarvan is te verwachten -« het kon-
stateert wèl bestaan en doel van den klassenstrijd in de
kapitalistische maatschappij - het geeft wel uiting aan
het streven der moderne arbeidersklasse - maar de theo-
retische verklaring al dezer feiten bevat het niet. Toch
houden wij vast aan de meerwaarde­theorie, zoolang deze
niet door eene nieuwe en betere verklaring van het kapi-
talistisch produktieproces is vervangen. En mocht dat een-
‘j’ maal gebeuren, dan zal ook daarover de beweging verder
gaan: slechts fmïezz dooden jivzïczz.
"’ Men heeft beweerd, dat in het Erfurter program de
,,Verelendungstheorie’° voorkomt. lk geloof het niet. Vooral
in den laatsten tijd is duidelijk aangetoond wat hieronder
te verstaan is. De volzin, die tot deze meening heeft aan-
l leiding gegeven, is: ,,Voor het proletariaat en de weg-
L ,,zinkende middelgroepen, kleine burgers en boeren, be-
,,teekent deze ekonomische omwenteling toenemende on-
`) nzekerheid van hun bestaan, ellende, druk, onderwerping,
wvernedering en uitbuiting."
Men moet echter een program niet beoordeelen naar
een enkelen volzin, maar het nemen in zijn geheel.
Reeds vóórdat Bernstein een nadere bespreking der
i ,,Verelendungstheorie" had uitgelokt, n.l. in 1892 in zijn
l werk over het Erfurter Program, heeft Kautsky aange-
toond, dat tegenover de tendenz van het kapitalisme, om
j de loonen te verlagen, staat het streven der uit het kapi-