HomeEen drietal lezingen in Amerika gehoudenPagina 9

JPEG (Deze pagina), 1.01 MB

TIFF (Deze pagina), 8.71 MB

PDF (Volledig document), 47.59 MB

q___W___w,,,,,_.. , , ,. . · - " ‘ ‘ ’ E ‘ `^"""`*"””"° W "' ".
X jectieve beginselen. Die ontwikkeling begon bij de eigenlijke techni-
I sche kunsten; en ook de bouwkunst, die evenals deze, geheel steunde
l op de oude, dus verouderde stijlen, sloeg een andere richting in.
l De architekturale kunsten waren in de negentiende eeuw zuiver
l eklektisch: zij konden ook niet anders zijn, juist omdat die geeste-
‘ lijke ondergrond, het levenwekkend element, de voorwaarde dus
W { tot zelfstandig scheppen, ontbrak. Immers in alle landen valt een
Q nabootsing van oude stijlvormen waar te nemen; van die der Re-
naissance, zoowel als der Gothiek, om van andere exotische na-
§ bootsingen niet te spreken. Maar vooral worden de stijlen der
1 Fransche koningen op vermoeiende wijze voortgesleept, de stijlen
j die in de tijden van Frankrijks grootheid de geheele wereld had-
‘ den beheerscht. En dit is thans nog het geval, zoowel in Europa
j als hier in Amerika, waar men, in plaats van te trachten om tot
j ontwikkeling eener moderne architektuur te geraken nog steeds bij
j Europa in de leer gaat. Worden niet zelfs skyscrapers samengesteld
{ uit elementen van klassieke Europeesche architektuur? -« En dit is
daarom onbegrijpelijk, om niet te zeggen betreurenswaard, omdat
de gegevens tot de ontwikkeling eener zelfstandige kunst toch
2 waarlijk wel aanwezig zijn. Zou nu uit die kenteekenen van een
j nieuwen kunstgroei, waarvan ik zooeven sprak, niet omgekeerd
Y, het besluit zijn te trekken, dat we opnieuw leven in een vooruit-
I strevenden tijd, en wel met een doelbewust geestelijk ideaal? »-
terwijl dan ook daaruit de gevolgtrekking zou mogen worden ge-
maakt, dat er langzamerhand ook een algemeene materieele voor-
uitgang plaats heeft, omdat tenslotte een geestelijke vooruitgang
zonder dezen niet mogelijk is.
Want zulk een ideaal, zulk een geloof, was immers ook in de
klassieke oudheid de stuwende kracht, evenals in de Middeleeuwen.
j al was de kracht der laatsten aan die der eerste tegenovergesteld.
.9; Zou het alleen toeval zijn, dat ook dienovereenkomstig het streven
Q der klassieke architektuur gaat in horizontale dus aardsche, dat der
F Middeleeuwen in vertikale dus hemelwaartsche richting?
` Want alleen een algemeen ideaal leidt tot geestelijke overeen-
stemming, tot geestelijke organisatie dat is tot een zekere conventie.
Daarvan geven alle godsdiensten het bewijs, omdat een godsdienst
zonder conventie niet bestaan kan. De afspiegeling van zulk een
geestelijk dogma is eveneens een georganiseerde of conventioneele
kunst, dat is een stijl. ,,Alle kunst" zegt de moderne Duitsche schrij-
ver en kunstkriticus Schelfler, ,,voorzoover ze een taal der ziel wil
zijn, is op conventies aangewezen. Zij heeft een overeenkomst noo-
3