HomeEen drietal lezingen in Amerika gehoudenPagina 33

JPEG (Deze pagina), 0.98 MB

TIFF (Deze pagina), 8.68 MB

PDF (Volledig document), 47.59 MB

YTYU ‘ rr Y rv Min I W7 > vr Y (d)wY/0 `. rr H `r""
elk vraagstuk ook een afzonderlijke grondfiguur en de daaruit ont~
wikkelde verhouding worden gekozen. Het is in dat geval verwon~
derlijk om op te merken tot wat voor merkwaardige resultaten men
daarbij komt en wat voor verrassende hulpmiddelen worden gebo~
den. Want niet alleen tot vaststelling der massa's en verhoudingen
·geeft zulk een methode het noodige gemak, maar ook voor het bij~
behoorende ornament, omdat het lijnensysteem als vanzelf het daar~
voor passende stramien oplevert. Maar ook zal men bemerken dat
daarvoor talent noodig is, ja zelfs meer talent dan bij een geheel on~
V gebonden werkwijze, omdat men daarmee zijn eigen wetgever
n wordt en wel zal worden toegegeven, dat voor het maken van goede
wetten talent wordt vereischt.
~ ,,L'architecture," zegt Viollet le Duc, ,,n'est pas l'esclave d'un ‘
système hieratique de proportions, mais au contraire peut se modi·
Her sans cesse et trouver des applications toujours nouvelles, des
rapports proportionelles aussi bien qu'elle trouve des applications
variees á l'inHni des lois de la geometrie et c'est gu'en effet les pro­
portions sont Hlles de geometrie aussi bien en architecture que dans
l'ordre de la nature inorganique et organique."
Toch kan niet genoeg worden herhaald, dat zulk een methode
slechts middel en geen doel moet zijn, hetgeen ik nog even met een
zeer treffende uitspraak van Hegel wil bevestigen. Hegel zegt:
,,Zeker is ten tijde van den schoonsten bloei der gothische bouw~
kunst aan getallensymbolen een groote waarde toegekend, omdat
zelfs het onklare bewustzijn van het verstand gemakkelijk aan het
uiterlijk blijft hangen, maar de kunstwerken der architektuur wor~
den door zulk een soort meer of minder willekeurig spel eener onder~
geschikte symboliek, noch van een diepere beteekenis noch van een
hoogere schoonheid, daar hun eigenlijke zin en geest zich in geheel
andere vormen uitspreekt dan in de mystieke beteekenis van getal~
len~verschillen.
,,Men moet zich daarom zeer in acht nemen in het opzoeken van
zulke beteekenissen niet te ver te gaan, omdat al te grondig zijn en
overal een dieperen zin te willen ontdekken evenzeer klein en on~
grondig maakt, zooals de blinde geleerdheid, die ook aan het diepere
inzicht voorbij gaat".
d Dat zijn gulden woorden omdat zij bevestigen datgene, wat ik zoo
straks zeide, dat ten slotte geen formale schoonheid alleen, maar een
geestelijke drijfveer aan kunstwerken die hoogere eigenschap moet
geven, die ze tot ware kunstwerken opvoert.
In het ontbreken van een geometrische grondslag is dus de oor~
27
' ,V V V __ ‘ _ 4-,; M _,;L_ ^;V“VV:èAç;V _ ,._,. .,..,. ,; . V, ..,, V .,..l_,,,._`,__ V, ,_:.,_ . WV LVVV_t,_,,,;V_V1__;V,_,_ W, . ._,.. j J