HomeEen drietal lezingen in Amerika gehoudenPagina 28

JPEG (Deze pagina), 1.02 MB

TIFF (Deze pagina), 8.44 MB

PDF (Volledig document), 47.59 MB

Nï­ïï· K
J
V.` ‘.`V { jg j
` I
te worden toegevoegd, dat de kennis van een dergelijke wetenschap
j nog niet den kunstenaar maakt. De artistieke idee wordt niet met de
geometrie geboren, zoodat deze dan ook slechts middel en geen doel
moet zijn. Ni et··kunstenaars kunnen met een dergelijke methode
niets, kunstenaars daarmee alles doen; echter ook onder voorwaarde,
dat ze dat middel beheerschen en niet de slaaf daarvan worden. Het
is als een wapen, dat in de handen van kinderen een gevaar, in han-
den van volwassenen een meerdere kracht beteekent. f
De bovengenoemde onderzoekingen aan middeleeuwsche ge~ g
bouwen hebben nu doen zien dat de zoogenaamde "Triangulatie" _
waarschijnlijk voorloopig alleen voor praktische, eerst later ook I
voor aesthetische doeleinden is gebruikt. Zij bestond uit een sys~
teem van gelijkzijdige driehoeken dat als norm voor de dispositie ,
van plannen voor kerkgebouwen werd toegepast, terwijl bij de Q
latere ontwikkeling ook andere driehoeken werden gebruikt.
En het gevolg daarvan was, dat langzamerhand ook de verhou~ ‘
dingen van den opbouw dienovereenkomstig werden vastgesteld. ä
Wanneer bijv. zooals dat zoo dikwijls het geval is, de verticale ver~ ,
houdingen zich niet volgens geheele getallen verhouden tot die van
het grondplan, dan kan met zekerheid worden aangenomen, dat dat |
het gevolg is van de toepassing van een geometrisch systeem, omdat z
de verhouding der hoogte van een gelijkzijdigen driehoek tot de {
V basis, een onmeetbaar getal is.
·> Het spreekt van zelf, dat men zich niet tot de triangulatie beperkte, ”
maar dat ook andere geometrische verhoudingen zooals bijv. die
= van het pytagoreïsche Hexagram en ten slotte die, welke uit de
ïjï zoogenaamde quadratuur ontstonden, werden gebruikt. Dit laatste
1 systeem ontstaat uit het quadraat als grondflguur en de daarop vol~
gende reeks van omgeschreven cirkels met de daarbij behoorende
quadraten. De verhoudingen die ontstaan zijn die van de geometri~
sche reeks met de exponent één tot wortel twee. Ter nadere ver~ i
klaring zal ik nu eenige voorbeelden laten volgen, waarvan de
` triangulatie bestudeerd en aangetoond is.
Het oudste voorbeeld, zelf een der oudste middeleeuwsche ge-
; bouwen, is de zoogenaamde Einhard-Basilika te Steinbach in het
Odenwald uit het begin der negende eeuw. Zij is een getrouwe af~
beelding, geen geestelooze copie, van de oud~christelijke basilika's
E in Italië, waarbij in het grondplan het driehoeksysteem kan worden
H aangetoond.
Een tweede voorbeeld uit de negende eeuw is het plan van het
klooster St. Gallen, waarvan het origineel nog bestaat en waarop ‘
.‘ {

r ·· ., ·~¤.· =«.i ., ». ·..~;;,·,,y.g;xs«g; ·»·j··­·r¤«~ä;~­;:···«;~··~··~··:_~.~« ··:·· -=;a :1;:;*·~"l;·¤,j;äi_5"§,_"i<,' = r =ï·”=" · Qa ­ ­ "* ’ ·­ ­ ï · =¢‘.‘• «‘ jj? - .· ·» Z { N 4 J á