HomeEen drietal lezingen in Amerika gehoudenPagina 26

JPEG (Deze pagina), 1.00 MB

TIFF (Deze pagina), 8.44 MB

PDF (Volledig document), 47.59 MB

gïaï, [
If Q
{
De eenige mogelijkheid om weer tot een hoogere bouwkunst te ¥
geraken is de vernieuwde bevestiging van dit verband, zoodat ook g
beeldhouw- en schilderkunst zich weer aan die wetten der gemeen-
schap moeten onderwerpen.
Welke zijn nu die wetten, waaraan de verschillende kunsten moe-
ten voldoen? Hoe komen wij wederom tot een ,,eenheid in de veel-
heid" tot deze algemeen bekende eigenschap van stijl? i
Het antwoord volgt uit deze beschouwingen: door in het alge-
__ meen de natuur te raadplegen, omdat zij door wetten wordt be- ’
heerscht, waarvan het gevolg is dat hare voortbrengselen regel- 1
maat, dus orde vertoonen en orde reeds in beginsel stijl beteekent. 4
l Het is alleen daarom, dat de natuur als de leermeesteres der kunst ·
kan worden beschouwd. Q
En in het bizonder kunnen wij van de oude monumenten leeren, l
wanneer wij slechts onderzoeken, wat de oorzaak is, dat ook zij ons
te zien geven een beeld van regelmaat, van orde. Dat beeld is echter ·
straffer, bewuster dan dat der natuur, omdat kunst een schoon van '
hooger orde beteekent. n
,,Kunstschoonheid is de uit den geest geboren en wedergeboren {
schoonheid," zegt Hegel, ,,en even zooveel maal als de geest en zijn ,
voortbrengselen hooger staat dan de natuur en hare verschijnselen, 2
even zooveel maal is ook het kunstschoon hooger dan de schoon- "
` heid der natuur."
l Deze beschouwingen leiden dus tot de gevolgtrekking, dat ook
5 onze architektuur aan een zekere orde moet worden onderworpen,
Q ‘ dat hare vormen volgens een zeker geometrisch, respectievelijk :
Sl , stereometrisch systeem moeten worden bepaald.Want waarom moet
` ‘ voor de beeldende kunst niet hetzelfde gelden, hetgeen voor de mu- 3
ziek en de poëzie als vanzelf sprekend wordt geacht? Kan men zich l
een muzikale compositie zonder een bepaalde toonaard en maat, een
gedicht zonder een versrythmiek voorstellen? Waarom kunnen de
vormen der architektuur, de kunst, die zoo dikwijls met de muziek
wordt vergeleken, zonder geometrische wetten worden ontworpen?
i Wordt de uitvoering der artistieke idee daardoor beperkt? Evenmin f
_ï‘ïg·· ‘ j , als dat met de muzikale idee door den toonaard of met de poëtische Q
door den rythmischen versvorm het geval is.
Die rythmiek is integendeel een schoonheidsvoorwaarde zonder ‘
welke een muziekwerk geen muziekwerk, en een gedicht geen ge- ·
dicht is. Is nu de gevolgtrekking gewaagd, om te verklaren, dat een
’· architektuurwerk zonder een dienovereenkomstige rythmiek even-
min een architektuurwerk is? Het eigenaardigste is echter, dat, wan-
. a



S4, l
..,,_ , ,,., .4, ._,,, .1 ..., ,.V,j `- ..,__ ._,. , . .,,,... . .. · . . _ , ,V.. - ..·.... . , . , · si