HomeEen drietal lezingen in Amerika gehoudenPagina 17

JPEG (Deze pagina), 0.99 MB

TIFF (Deze pagina), 8.44 MB

PDF (Volledig document), 47.59 MB

tijd nieuwe vormen uit profane bouwwerken, uit oeconomische
doelmatigheidsgebouwen te ontwikkelen. Zelfs dit verschijnsel be~
vestigt het ontwikkelingsbeginsel!
,,Want het oeconomisch georganiseerde zakenleven is heden ten
dage het eenige gebied, waarop men bezig is conventies over no0d~
zakelijke levensvoorwaarden te sluiten. Op elk ander gebied bevin~
den zich de sociale toestanden nog in het stadium der anarchie, van
de tijdelijke overeenkomst of van de doode traditie. ·- Alleen in het
zakenleven is een zelfstandige, een van allen vroegeren te onder~
scheiden geest te bespeuren."
Uit deze uiteenzetting blijkt dus duidelijk dat de schrijver de
organisatie van het moderne zakenleven, dat is dus in het algemeen
van den arbeid ·­· beschouwt als den geestelijken drijfveer van dezen s
tijd en dat de bouwkunst reeds ten behoeve daarvan conventies
heeft gesloten. En nu meen ik, dat het ideëele van dien ondergrond
het gemeenschapsideaal, dus datgene, wat aan die organisatie lei~
ding geeft is de ,,democratische~idee".Wij weten immers dat dat-
zelfde geserreerde, alleen op winst bedachte zakenleven als tegen~
stelling juist het ideëlere begrip heeft doen ontstaan, dat streeft naar
een algemeene oeconomische onafhankelijkheid.En daarom kan
alleen van dat ideëele begrip voor de toekomst een hooge kunst
‘ worden verwacht, omdat dat begrip zeker van religieuzen aard is.
Nu is het ongetwijfeld moeilijk zich een denkbeeld te vormen van
de maatschappelijke verhoudingen, welke zich uit de tegenwoordige
zullen ontwikkelen en van den vasten vorm, dien deze zullen aanne~
men. Maar niettegenstaande dat komt men toch tot de erkenning,
dat het einddoel der politieke worsteling van dezen tijd beoogt de .
oeconomische gelijkheid van alle menschen. - En zou nu de ver- l
wezenlijking van dat doel niet beteekenen een hooger gemeen~ j
schaps~ideaal, dan welk vroegere ooit was, niettegenstaande dit zich
zal beperken tot aardsche verhoudingen. Want welke de denkbeel~
den der nieuwe Maatschappij ook mogen zijn over de verhouding
van den mensch tot een bovenzinnelijke wereld, zij zal het leven, de
waarde van het aardsche bestaan opheffen tot zulk een hoog plan, j
dat de samentrekking aller menschelijke gedachten betreffende een
ethisch ideaal, zich zal bepalen niet tot een mogelijk bestaan hierna~
maals, maar tot een werkelijk bestaan hier op aarde.
En dan zal er, omdat er een geestelijke dat is een maatschappe~
lijke conventie zal zijn, ook zijn een nieuwe kunst, die zich zal kun-
nen ontwikkelen uit de nieuwere denkbeelden, welke thans bezig
zijn zich in de kunst te openbaren.
l 1
~~ -·-­l ~