HomeEen drietal lezingen in Amerika gehoudenPagina 12

JPEG (Deze pagina), 1.07 MB

TIFF (Deze pagina), 8.71 MB

PDF (Volledig document), 47.59 MB

A= ` ,

SX
·‘..4 §ia­ïï§j§­ u
»èj;§ :
. , ï
De bouwkunst verliet dus met de Renaissance haar rang als
leidende stïlvormende kunst, waarvan het evol was, dat beeld- Y
'· 5 I§·ë`#­ Q z
houw- en schilderkunst zich zelfstandig ontwikkelden. De Renais- L
sance leidde dus tot een versubjectiveering der kunsten, een groei l
naar verbizonderin , terwi`l diezelfde kunsten in het roote een-
ïïï'<¥,,i¢ 1 g
heidsverband van klasieken tijd en middeleeuwen een individualis- z
>`?i.¢¢ï‘$$ . .
t1sch bestaan leidden.
De Fransche Revolutie voltooit deze beweging ook technisch
en organisatorisch, omdat zij voorgoed een einde maakte aan het =
bestaan der middeleeuwsche vakvereenigingen, de gilden. Daar-
mee werd dus de laatste conventie opgeheven, terwijl van alle =
kunsten het ook alweer de bouwkunst is, die, wil zi' zich tot een
stijlvolle kunst van algemeene beteekenis ontwikkelen, het meest
op conventie is aangewezen. De reeds bovengenoemde Schefller ·
‘A I
zegt daaromtrent het volgende: ,,Voor haar, dus voor de bouw- i
kunst, geldt de verbeelding in de verschijnselen van steun en last,
` Yï terwi`l de bizondere verschi'nselen in de natuur zi'n buiten esloten. ‘
. • • . 1 . . g j
Het talent moet hier zijn kunnen door zuiver onnatuurlijke vormen _
bewijzen. Daarom heerschen in de bouwkunst nooit de bewege- _
lijkheid en de veelzijdigheid, zooals in de schilder- en dichtkunst. ¥
wir .. `·· . . .
Hare ontwikkelingen gaan slechts langzaam vooruit; elke bouw- ,
aw . .. l
ij vorm is als het resultaat van krachtgevoelens, van de V€I.‘StOHCl1]·­· »
king van iets abstracts en van de quintessence van een rij van
voorstellingen: een formule, die de statisch-constructieve verbeel- !
ding van velen inhoudt. Eigenzinnig subjectivisme, ik stipuleer, is
daarbij onmogelijk, omdat de enkeling zich nooit kan bevrijden
van datgene, wat hij om zich heen ziet; omdat zijn willekeur aan R
alle kanten beperkt is, en de gave der verbeelding van den een-
ling voor deze abstracte vormenwereld niet voldoende is. Bouw- I
hug e; _ _
kundige vormen ontstaan alleen door het eensgezinde streven van j
i ëj eheele eslachten. Daarom zi'n deze ook lan duri er dan alle aan I
_A M 9 9 ,
de natuur ontleende kunstteekens. De bouwkunstige vormen, waar- l
in een volk tot overeenstemmin komt, zi'n een extrakt, dat be-
äjy éà trekking heeft op de geheele beeldende kunst; zij duren langer,
2 `ïï, . . .. . . '
dan de wisseling der tijden en stellen zooiets als ,,eeuw1ge schoon-
n . ..
heden voor. Men denke slechts aan de zuilen- en lijstvormen der
Grieken, die gedurende tweeduizend jaar door de kunstgeschiede-
nis gaan, zonder dat ze aan innerlijke kracht en logica, aan belang-
rijkheid hebben verloren. Het zijn zeldzaam zuivere kristallisaties
van het menscheli k be ri van orde. Ik sti uleer: omdat orde het
gevolg is van organisatie. De kunst der Grieken was dus georga-
6 Z
` ¤ · ‘
P l g
" 2 ' .
.·,,;, ;
` ï;§’·•"i"*w*?ï"`§Z"Tï.f"‘¤`f·*E­êggïE{_'E'>q"§{‘YT(è'“M*vf{;fQ§f­§;§·’€§v‘ï·ê¤7t2ij!ä?‘§'g;;"F=3·5··1.,:·;;w7r¢·_‘fp: ï,gE_;5_;· ïji;€v1;•{?ëJ-,;g;·>;c -­~,,:·;-­-re v,;A.<Ejv-_.-i`j·g<v·_ .,, jg n ;_ ,ï­?­_-ir,. . r_ `x¤,:"..v,',£.E `Jv", *_,`ll_"'g__:!‘4____, hg, hz;rh?;__n!