HomeHoe Kappelman (de heer M.) Multatuli beoordeeldePagina 17

JPEG (Deze pagina), 644.73 KB

TIFF (Deze pagina), 5.50 MB

PDF (Volledig document), 37.22 MB

? is 1
maar het geloof wilde hij aantasten en hij deed het
met roekelooze hand._
. Met Multatuli zal ieder het eens zijn, dat het zeer
moeielijk is, om de grenzen tusschen bijgeloof en ge-
l loof met stellige zekerheid af te bakenen. Waar ein-
digt het bijgeloof en waar begint het geloof? Zeker,
men zal, telkens als men die demarcatielijn wil trek-
M ken, op verschil van gevoelen stuiten. De nuances zijn
j legio en kunnen onmogelijk tot eene bepaalde kleur
g worden saamgevoegd. Doch van daar tot het loochenen
van all es, ligt eene breede klove.
Multatuli nu loochent en bespot alles. De natuur?
Ja de natuur vindt in zijn oog genade, omdat menten
« deele de vaste wetten heeft ontdekt waarnaar zij werk-
zaam is. Hoe die natuur er gekomen is en hoe die
vaste wetten in het leven zijn geroepen, ziedaar klei-
_ nigheden waarom Multatuli zich, althans ditmaal, niet
,, bekommerde. De natuur - nu ja, die is er, maar an-
ders is e1· niets. De Schrift? Grootendeels scheurpapier.
ll Mozes en Christus bekwame mannen, maar bovenal
` behendig, God zelf eene inventie van Mozes. Het Gods-
’, begrip niet slechts geloochend, maar gehoond en be-
spot. De onzichtbare, in wien schier de gansche mensch
heid heul en troost zoekt, afgeschaft bij decreet van
Douwes Dekke1·. Niet eens de Godin van de Rede in
de plaats. B e g e e r t e naar wijsheid een panacé voor
ziel en lichaam -- een panacé niet slechts op gods-
dienstig en zedelijk, maar tevens op staatkundig en
maatschappelijk gebied.
_ Want men wane niet dat het ongeloof van Multatuli
`, zich tot de Religie bepaalt. Men zou, dit geloovende
f dien grooten denker om·echt doen! Ik zeide het reeds
en herhaal het andermaal: voor hem is alles bijgeloof.
De Staat? - een dollemansbegrip. Het Parlement? ­-

ïl
J '