HomeVan burgerlijke staathuishoudkunde tot proletarische maatschappijleerPagina 27

JPEG (Deze pagina), 1.06 MB

TIFF (Deze pagina), 7.59 MB

PDF (Volledig document), 37.87 MB

l . . 25 l
i _ heb het in mijn overzicht van de ontwikkeling der sociale wetenschap
ook doen uitkomen. Maar wat bewijst het tegen de historisch econo- j
- B mische verklaringswijze, zóó als ik haar aan het begin van mijn rede i
ij uiteen zette? Wat Sulzbach in zijn werk over ,,Die Anfänge der
j materialistischen Geschichtsauffassung" omtrent de voorloopers van
het Marxisme m. i. nog zeer onvolledig meedeelt en op blz. 78, 79 en
80 van zijn boek recapituleert, zijn slechts enkele terloops geplaatste _
" , uitlatingen van verschillende auteurs, die tezamen gevoegd nog maar
een klein gedeelte van het Marxisme vormen. De zoo voor de hand
y liggende invloed van de productiewijze op het recht en op de moraliteit,
_ de beteekenis van het primair economische belang, het bestaan en de
‘l invloed van de klassen, dit alles, en m. i. nog zooveel meer dan men bij
Sulzbach vindt, is zonder twijfel reeds in vroegere economische verhou-
» dingen aan den menschelijken geest opgedrongen. Er is zelfs een voor-
ij kapitalistisch socialisme geweest, maar het droeg met zijn overwegend
‘ agrarisch en kleinburgerlijk karakter geheel het stempel van de econo-
mische verhoudingen van die dagen. En kleinburgerlijke theorieën zijn
door het opkomende proletariaat zelfs aanvaard, doch alleen in zooverre p
jj het, door de economische verhoudingen, nog kleinburgerlijk moest of
j "i moet voelen en denken. _
ik Von Below heeft in zijn ,,Deutsche Geschichtschreibung" gewezen 4
op de romantisch reactionaire richting als wegbereidster van het
ig Marxisme en het vermoeden uitgesproken, dat haar werken door
A Marx zijn gekend. Er behoeft aan dit laatste niet getwijfeld te worden.
? In het eerste deel van den ,,Litterarischen Naclilass" vindt men in
i het artikel over ,,Das philosophische Manifest der historischen Rechts-
schule" Haller, Stahl en Leo genoemd. In het artikel ,,Zur Kritik der
- Hegelschen Rechtsphilosophie_" noemde Marx de historische school in ,
ii de rechtswetenschap, met haar onvoldoende zoeken naar wetmatigheid i l
en naar een prognose, ,,een school aan wie de geschiedenis slechts 7
haar a posteriori toont." En de beteekenis van de romantisch reactio-
· naire richting voor het ook door Marx aanvaarde historicisme en
{ relativisme in de sociologie is èn door Kautsky, in zijn ,,Ethik und
' materialistische Geschichtsauffassung", èn door den bekwamen Marxist
äi de Kelles Krauz, in zijn in het Duitsch verschenen verhandeling over
q de sociologie in de 19e eeuw, ten volle erkend. Geheel in overeen- i
stemming met Marx, die in zijn ,,'l`heorien über den Mehrwert" zelf j
aangetoond heeft, hoeveel bij economisten uit vroegere economische B j
verhoudingen aan door hem omgewerkte bouwstoffen voor zijn waarde-
en meerwaardeleer te vinden is. ‘
Von Below heeft bovendien, in navolging van een artikel van
Paul Voigt in de ,,Preuszische ]ahrbücher" gewezen op den officieelen