HomeVan burgerlijke staathuishoudkunde tot proletarische maatschappijleerPagina 25

JPEG (Deze pagina), 1.17 MB

TIFF (Deze pagina), 7.62 MB

PDF (Volledig document), 37.87 MB

.. 23 j
E en met een m a a t s c h a p p e l ij k e -determinante ten opzichte van l
e n k e l e geestelijke verschijnselen reeds veel vroeger door sommige l
, Fransche encyclopaedisten en, wat betreft de zedelijke ontaarding in
` het kapitalisme, vooral door ­de ut-opisten Owen en Fourier naar voren
g W gebracht, werd nu bij Marx tot een e c o n o m ‘i s cïh e milieu- j
‘ theorie, waar·bij de m a a t s c h a p p e l ij k e arbeid en de met j
_ de ontwikkeling van de arbeidsproductiviteit veranderende
economische verhoudingen, met inbegrip van de klassenverhoudingen,
` j als uitgangspunt van het geheele maatschappijonderzoek werden
j genomen. De mensch zelf werd nu gezien als maker van het
. “ _ hem determineerende milieu. Naast de passiviteit kwam dus de
W _ menschelijke activiteit, de economisch gedetermineerde activiteit naar j
voren, een opvatting, die ook weer volkomen strookt met de positie
I van de klasse, in wier dienst Marx zich stelde, de klasse namelijk, die,
jL in het verband van de economische ontwikkeling, het socialisme door
V ’ strijd te verwezenlijken heeft. En met deze economische milieutheorie
X werden nu door Marx de hoogere bewustzijnsvormen, de ideologieën,
_ _ in hun ontstaan en in hun verandering als reactie op de economische
. veranderingen, meestal bij wijze van aanpassing van de menschelijke
natuur hieraan, verklaard, als factoren, die weliswaar zeer belangrijk en
7 ten deele zelfs onontbeerlijk zijn bij de maatschappelijke ontwikkeling, .·
EZ maar deze niet zelfstandig beheerschen, doch de niet te stuiten ontwik-
. lv keling van de arbeidsproductiviteit volgen. Ook tot deze theoretische
` , stellingname moest Marx komen vanuit zijn positie als socialist, die
? de nieuwe productiewijze slechts door den klassestrijd van het in
_ organisatorisch en zedelijk opzicht stijgende proletariaat en niet _
krachtens zelfstandige ideologische motieven te verwezenlijken achtte.
, Ziethier de groote lijnen van zijn werkmethode, die de door Comte A e
7 gezochte welmatigheid in de maatschappelijke ontwikkeling inhoudt.
’ Voor die werkmethode werd door Marx langs in-ductieven weg T
7 d bewijsmateriaal gezocht en zij werd door hem weer deductief ‘
_ _ gehanteerd; Zij bracht 'hem van een diagnose der huidige maat- ­
r * c schappelijke ontwikkeling tot een prognose. En deze werkmethode is j
_ sociologisch, omvat niet alleen het sociaal economische gebeuren, doch .
_ . ook den ideologischen bovenbouw van de maatschappij. Maar de
L sociologie is bij Marx economisch gefundeerd. En de speciale sociaal- _
Q economische analyse is weer gedrenkt met sociologie, is uitvloeisel en .
i toepassing van de sociologische werkmethode. Dit geldt ook voor de `
; nadere analyse van het kapitalisme, die Marx in ,,Das Kapital" gaf. jl
* Hier vindt men de waarde- en meerwaardeleer, die, wil men haar met
° vrucht bestudeeren en critiseeren, in elk geval moet beschouwd worden,
Q ` niet als zuivere economie maar als toegepaste sociologie, waarin met 1