HomeVan burgerlijke staathuishoudkunde tot proletarische maatschappijleerPagina 19

JPEG (Deze pagina), 1.03 MB

TIFF (Deze pagina), 7.61 MB

PDF (Volledig document), 37.87 MB

ï7
- St. Simon, als 11 0 0 d w 0 Il d i g h 0 i d w0nscl1tè tè zièn, dus dè
­ _ ·‘ w0tmatighèid in dè maatschappèlijkè ontwikkèling nog m00r op hèt
spoor wildè komèn. Hij trachttè van 00n diagnose: van l1èt maatschap- W
pèlijkè gèbèurèn tot 0èn prognosè tè komèn, m0t dè bèdoèling om, in
‘ hèt vèrband van d0 n0odW0ndig0 maatschapp0lijk0 ontwikk0ling, dè
l0v0nsvoorwaard0n d0r m0nsch0n tè v0rbèt0r0n: ,,sav0ir pour prévoir
_ afin dè pouvoir".
D0 natuurw0tènscl1app0lijk0, èmpiristischè kijk van dè St. Simon
@‘ 0n Comt0 op clè maatschappij wèrd nu, aan dè hand van dè thans
. voor bèlastinghèffing, militairismè, vèrzèkèringswèzèn, 0nz. nood- `
zakèlijk gèwordèn statisti0k, nog vèrdèr doorg0vo0rd bij Quèt0lèt,
diè op hèt voètspoor van Süssmilch, ook in dè indivicluèèlè afwijkin-
S _ g0n tèn opzichtè van dèn gèmiddèldèn mènsch, mits massaal gènomèn,
wètmatighèid constatèèrdè 0n zoo hèt dètèrminismè in dè maat-
­ schappijlèèr ook voor hèn, diè m0t dèn mènschèlijkèn aanlèg 0n cl0
v0rschill0n hièrin volop r0k0ning willèn houdèn, nog vastèr fu11d0èrd0.
Intusschèn was, èn door philantropischè dènkèrs uit grootburg0r­
lijk0 kringèn, èn door thèor0tici uit d0 m_in of mèèr vijandig
1 t0g0nov0r h0t grootkapitaal staandè int0ll0ctu0èl0 midd0ngro0p011 0n dè
klèinè burgèrij, d0 criti0k op h0t kapitalismè, m0èr in hèt bijzondèr
` -op hèt privat0 0ig0ndomsr0cht, vèrdèr ontwikkèlcl èn soms 00n min
v of mèèr socialistischè oplossing van hèt maatschappèlijk0 vraagstuk i
· voorgèstèld.
Allèrèèrst mo0t0n hièr gènoèmd wordèn Fourièr 0n Owèn. Bèidèn
stondèn mè0r_dan d0 St.Sin1o11 ondèr d0n invloèd va11 h0t Franschè 0n
­ Engèlschè matèrialismè 0n hèbbèn van hèt b0ginn0nd0 èvolutionismè
' èn organicismè dèr romantici mind0r ovèrgènomèn dan dè St. Simon.
g Ook zij zagèn dè mat0ri00l0 0n g00stèlijk0 0ll0nd0 van hèt kapitalismè,
i dè drèigèndè houding van hèt prolètariaat 011 vooral d0 vèrspilling "
[ ‘ van productièvè kracht, diè mèt h0t kapitalismè gèpaard gaat. En als
w0rkèlijk mènschlièvèndè ond0rzo0kèrs, di0 dè noodigè phantasiè
g h0bb0n om zich èèn g0h00l andèrè productièwijzè tè d0nk0n, r0ag0èr­
dèn zij op hèt kapitalismè mèt dèzè voor dè hand liggènclè 0n trouwèns
rèèds vèèl vroègèr, ondèr dèn drang van gèhèèl anclèrè èconomischè
' vèrhoudingèn gèstèldè, vraag: zou nièt door gènootschappèlijkc
voortbrènging mèt gèmèènschappèlijk gèbruik van clèn grond, dè
grondstoff0n 0n d0 voortbrèngingsmiddèlèn èèn hoogèrè matèrièèlè 011
‘ g00stèlijk0 w01vaart tè bèrèikèn zijn? Zoo kwam Fourièr tot zijn
­ phalangcs, Owèn, na èèn langè voorontwikk0ling,, tot zijn koloniès.
Bèidèn wildèn, als tègènstandèrs van dè kapitalistischè wancultuur, dè 1
oprichting van kl0i110, kamèraadschappèlijk produc00r0nd0, voor-
namèlijk agrarischè gèmèènschapp0n, mèt èèn primitièvè lèvènswijzè.