HomeVan burgerlijke staathuishoudkunde tot proletarische maatschappijleerPagina 11

JPEG (Deze pagina), 1.05 MB

TIFF (Deze pagina), 7.60 MB

PDF (Volledig document), 37.87 MB

i stuk van de verdeeling van het maatschappelijke product tusschen de
j verschillende bevolkingsgroepen. In plaats van de min of meer
, _ theoretisch beredeneerde sociaalpolitieke regelen van het mercantilisme,
° trad nu langzamerhand een meer afgerond theoretisch sociaal-
. economisch systeem, de liberale staathuishoudkunde, op. In Engeland
ging deze overgang geleidelijk, zoodat daar de laatste mercantilisten,
als Petty en Dudley North, eigenlijk reeds liberale economisten in den
dop kunnen worden genoemd. In Frankrijk daarentegen, een over-
{ wegend agrarisch land, waar de mercantilistische politiek, vooral de V
oorlogen, welke om die politiek en om de belangen van de door de
‘ i economische verhoudingen van die dagen versterkte monarchie
. j W gevoerd werden, aan landbouw en veeteelt in den weg hadden gestaan
`li en de behoefte gevoeld werd om deze productietakken niet alleen weer
op gang te brengen, maar ze ook in de richting der kapitalistische
' warenproductie te ontwikkelen, trad tusschen het mercantilisme en het
eigenlijke liberalisme een afzonderlijk econ·omisch systeem, het
physiocratische, met zijn opvatting, dat de meerwaarde bij landbouw,
veeteelt en soortgelijke productietakken, en daar alleen, wordt gevormd ;
. dat dus slechts deze productietakken productief in den zin van meer-
waardevormend zijn, een ,,produit net" opleveren; en dat daarom in
y het bijzonder deze productietakken moeten worden bevorderd en de
I _ belastingen op het ,,produit net", d. w. z. niet van de agrarische
' producenten of de consumenten, maar van de grondeigenaars moeten ‘
` worden geheven. "
_ [ Marx heeft in Deel I van zijn ,,Theorien über den Mehrwert" `
over de physiocratie het volgende geschreven. De meerwaarde
‘ verscheen, toen het kapitalisme nog niet sterk ontwikkeld was, · _
. het duidelijkst en tastbaarst in de agrarische productiesfeer.
_ · De grondrente was daarom bij de physiocraten en ook bij eenige .
V. andere vroegkapitalistische economen, zooals Petty, de eenige
· vorm van meerwaarde, dien zij kenden. De kapitaalprofijt was bij de
­ physiocraten slechts een hoogere vorm van arbeidsloon. En het
,,produit net" vatten zij nog vóórkapitalistisch op als een gave der
j natuur, leidden zij dus uit de verhouding van den mensch tot de
A natuur en niet uit de -m a a t s c h a p p e l ij k e verhoudingen der
menschen onderling af. In deze voorstelling was de grondeigenaar
de eigenlijke kapitalist, d. vv. z. de toeëigenaar van meerarbeid. Het
feodalisme werd zoo sub specie der burgerlijke productie verklaard; _
ig de agricultuur werd beschouwd als de productietak, waarin de kapi- ‘
talistische productie, d. w. z. de productie van meerwaarde, uit-
sluitend voorkwam. Terwijl zoo het feodalisme werd verburgerlijkt,
.kreeg de burgerlijke maatschappij een feodalen schijn. Het physio­ i