HomeEene rede over nationale educatie beschouwd als nationale plichtPagina 8

JPEG (Deze pagina), 844.06 KB

TIFF (Deze pagina), 7.76 MB

PDF (Volledig document), 11.17 MB

Fá/ê>§`·(`r­.rP YYVM rl v lvl ’ - .` l

’ l G .q.
in Duitschland; de eenige groote weelde waarvan een arm land,
i zooals Duitschland is en altijd zal blijven, niet lust heeft genoten.
j Maar ik wil bekennen dat ik niet alleen daartoe werd gedreven
door eene nationale neiging, maar ook door familieneiging of
».tavism", die geheime macht welke zekere erllüke eigenschappen
_ in zekere families behoudt en die, als het waar is dat wg van
zekere lagere dieren atstammen, ons helpen kan vreemde en onbe-
, grijpelijke trekken in de rnenschelijke natuur te verklaren.
, Mijn eigen >>Atavus", of in alle geval mijn overgrootvader, was
Basedow (1723-1790), een naam die misschien niemand van U
vroeger heeft hooren noemen, maar een naam wel bekend in
V Duitscliland als reformator van Nationale Educatie, als een voor-
j looper van Pestalozzi, als de eerste inan die het geweten van het
j _ Duitsche volk en zijne bestuurders opwekte, en hun deze groote les
* leerde, dat naast alen plicht van zeU”be/ioncl er geen hooger, geen
l 2 heiliger plicht voor een vol/5 bestaat clan ele plicht van Ncltiorzale
+5 Educatie.
Dit klinkt nu voor ons als eene welbekende waarheid, maar zoo hg?
was het voor honderd jaar niet. Het denkbeeld, dat de Natie in
’ het algemeen en ieder man en vrouw in het bgzonder, verant-
woordelijk is voor de goede Educatie van ieder kind is een modern
i, denkbeeld; liet is werkelgk niet ouder dan spoorwegen en telegra-
ii ` fen. Groote mannen, zooals Alfred en Karel de Groote, hadden
g een klein vonkje van dit denkbeeld, maar toen waren de tüden
` te donker, te gruwelijk. Gedurende den gelieelen loop der mid-
, deleeuwen trollen wij slechts kathedraal- en kloosterscholen aan,
c bijna uitsluitend bestemd voor de educatie van de geestelijkheid,
waarvan zeer enkelen ook voor leeken open waren. Scholen voor
de Natie in het algemeen, en door de Natie in het algemeen onder- _
houden, waren er niet.
Toen kwam de Reformatie, waarvan het levenselement was het
= lezen van den Bijbel door de leeken. De Reformatoren riepen da-
l delijk om scholen, maar het was een kreet in de woestijn! Veel
werd er stellig gedaan door de Reformatoren, waarvan velen goede
l l schoolmeesters waren en velen wisten, dat zelf het christendom
kon worden vernederd en ook kon worden vernietigd in landen
{ij waar het onderwgs werd verwaarloosd. Ieder protestansche gees-
E , telijke was ipsc facto een schoolineester. Dit is de geschiedkundige j
” l verklaring. waarom in protestantsche landen de sehool zoo lang
l j een aanhangsel van de kerk bleef Na eenigen tdd echter toen
i 5 de geestelijke volop werk van zijn eigen kreeg, nam hh de hulp
l l van den kostei aan, die hij zijn gewonen arbeid van klokkenhiijen,

ljj
l‘|+
jl il
lll
i' li
li,
|