HomeEene rede over nationale educatie beschouwd als nationale plichtPagina 11

JPEG (Deze pagina), 855.44 KB

TIFF (Deze pagina), 7.79 MB

PDF (Volledig document), 11.17 MB

R E
7
geheel leven volhardde op de scheiding van kerk en schoolonder-
wgs als de eenige mogelgke beslechting der schoolquaestie; ja, wan-
neer u de voor korten tgd gesproken woorden van uwen voor-
treflgken en openhartigen bischop herinnert, dat het beter voor de
kerk ware dat zg al hare scholen opgaf, als dat zg veroorloofde
dat éóne slechte school bleef bestaan; kunt gg verzekerd zijn dat
spoedig Engeland die twee fundamentale principes zal erkennen,
Educatie door de lVatie en voor de Natie, geheele sepamtie van
school en ker/;omlerveg'.s.’ En geloof mg, zoodra die twee principes
zullen erkend zgn, zullen de meeste moeljelgkheden, die zich nu
aan de onderwgsquaestie hechten, verdwijnen, zij het theologisch
of tinantieel. De geestelijkheid zal verlost worden van hare valsche
en hatelijke positie. Protestant of Nonconformist of Roonisch-
Catholiek, zg zal in staat zgn zekere uren in de week of in de
zondagscholen die Religie te onderwijzen, welke het haar plicht en
haar recht is te onderwijzen. De tgd zal er genoegzaam voor zgn,
W want hoe minder een kind leert van Theologie als distinct van
``i`"i' Religie hoe beter. Er zullen geene gewetensclausule, geen gewe-
tenstwijfel meer bestaan om de onderwijzers van godsdienst te
kwellen. Wij zullen werkelgk, geen half en half, godsdienst­onder­
wgs voor elke school hebben; en wat de juiste vergoeding betreft,
zoo beweer ik, dat wanneer ieder schelling, die nu door de kerk-
scholen word geabsorbeerd, aan de geestelgkheid word gegeven, als
godsdienstige leeraars van hare kudde, het geld goed zoude zijn
besteed. Dan zoude zonder twijfel de geheele uitgave voor Natio-
nale Educatie, waarvan een groot gedeelte door privaatweldadigheid ,
wordt gedekt, door de Natie in het algemeen moeten worden be-
taald, zooals het geval is met de marine, het leger en de burger-
’ lgke ambtenaren. Als ik dit voorsla, dan is het gereede antwoord
dit: Ja, het is wel en goed voor een buitenlander, zoo iets te
zeggen, maar het is een geheel on-Engelsch denkbeeld, geen ver-
standig Engelschman zoude er voor een oogenblik naar luisteren.
Ik beschouw dit antwoord altgd als een veelbelovend teeken, het
bewgst dat al de andere argumentatieve ammunitie verschoten is:
want geen beschaafd man zoude die losse patroon afvuren, als
hg nog een enkele scherpe in zijne tasch had. Ik ben de laatste
man om te zeggen, dat het Duitsche systeem van educatie in En-
geland zoude moeten geplant worden. Ik spreek hier van zekere
groote principes, die noch juist noch onjuist zgn in zich-zelven en
niets te doen hebben niet nationaal karakter of historische oni-
standigheden. Niemand kan zgn half leven in Engeland geleeül
hebben en zijn half leven in Duitschland, om niet te weten hoe