HomeAan wie de schuld?Pagina 12

JPEG (Deze pagina), 1.09 MB

TIFF (Deze pagina), 8.00 MB

PDF (Volledig document), 59.23 MB

, ; _ _, _ . ,, . . .` , J _. ..4. Y­1::1·’ï§'i‘.ïi'ï"ïï"x"‘:·?x··ïw­s;jr;«g;·:v`«;»·.:.,«;.·-..»....·..···;_·.~<«­~­­··-·r­r-«. ww r,. ­. .,.~ I -· ­
F ;
. it E
6 i
· als een bondgenoot in den strijd tegen den oorlog duurzaam 2
te vertrouwen zal zijn? Wij vinden geen vrijheid om het te *
l ij beweren. De bourgeoisie wordt uit den aard van haar maat- 2
. schappelijke positie door de hier aangeduide dubbele neigingen j
beïnvloed. Het proletariaat van het eene land, daarentegen, heeft in
l geen enkel opzicht reden om het proletariaat van het andere land Y
K een kwaad hart toe te dragen. Alleen de arbeiders hebben onder j
_ het kapitalisme elkaar niets te benijden oi te verwijten. Enkel
ë lj in onderlinge verstandhouding, door samenwerking en vereeni-
ging kunnen zij hopen hun staat te verbeteren. De burgerlijke
§ l`_;· . klassen, echter, blijven onder het kapitalisme elkanders kon- r
kurrenten, de voorspoed van de eene is de schade van de
andere, de toenemende wederzijdsche afhankelijkheid heft de g
‘ Fi tegenstellingen niet op. Vrede oi oorlog, daarom, is voor de ’
· bourgeoisie een vraag van berekening. ä I.
’ Intusschen, hoe men over de verhouding van de tegenstrijdige
,_ strekkingen in het kapitalisme moge oordeelen, zooveel is zeker ·
dat evenmin als in 1912 of in 1913 de vrede tusschen de groote l
J. mogendheden verstoord werd door de imperialistische begeerig­ (
heid-hoe ook verscherpt door de krisis in de Balkanlanden -
X in de laatste jaren andere louter ekonomische tegenstellingen
i een grooten oorlog hebben kunnen teweegbrengen. En niet,
5 ,., omdat de uiterlijke aanleiding zou hebben ontbroken. Ook niet,
pj zeer zeker, omdat deze tegenstellingen of die begeerigheid
; ï; i zouden verzwakt zijn. Men herinnert zich dat b.v. de verhouding j
i , tusschen Duitschland en Frankrijk meer dan eens zoodanig
gespannen scheen, dat een uitbarsting bijna onvermijdelijk werd
n geacht. Doch meer en meer begon de geest van kooplieden
die van geven en nemen weten, de methode van het militairisme
g te verdringen, dat enkel het recht van den sterkste erkent.
Q; Frankrijk en Duitschland sloten een verdrag, waarbij Frankrijk
t zich de vrijheid verzekerde een nieuwe kolonie, Marokko. te `
veroveren, door aan Duitschland een stuk ai te staan van een
{ I ander Atrikaansch wingewest, het Kongogebied. De nieuwste
T i methode van het imperialisme, die geheele landen en invloed-
’ sferen tot koopwaar maakt, had het pleit gewonnen.
Deze methode begon ook in de betrekkingen tusschen
l Duitschland en Engeland verandering te brengen. De
1 uitbuiting van Aziatisch­Turkije, met voorloopig behoud
van den politieken toestand, zóó dat de kapitalisten der beide
" landen ieder het hun toekomend deel zouden krijgen- zonder
K