HomeAan wie de schuld?Pagina 11

JPEG (Deze pagina), 1.13 MB

TIFF (Deze pagina), 7.99 MB

PDF (Volledig document), 59.23 MB

5 t
s` .
i wikkeling zal zijn gekomen. Dat velen in Engeland b.v.,hoewe
ditmaal de aanval niet van dien kant is gekomen, de gelegen-
` , heid bespiedden om de nu nog minder sterke Duitsche zeemacht
_l uit den weg te ruimen, is niet twijfelachtig. Eindelijk bracht
iedere belangrijke voorsprong, ten koste van enorme geldelijke
offers door een der groote militairistische Staten behaald ­ de
j invoering van een nieuw wapen, een aanzienlijke uitbreiding
j s van de legersterkte ­­ de verleiding mee om den vijand te
‘ overvallen alvorens hij het nauwlettend bewaakte evenwicht
' j zou hebben hersteld.
` Echter is met deze aanduiding van zijn euvele strekkingen
E en verderfbrengende bestanddeelen de werking en het wezen
5 van het kapitalisme in zijn tegenwoordige ontwikkelingsfase niet
volledig geschetst. Daarvoor heeft reeds thans het moderne
" I, W kapitalisme - het ,,imperialisme" -­ van de geheele wereld te zeer W
'°» h éen werkplaats en een markt gemaakt. Daarvoor is, anders
gezegd, de kapitalistische produktie reeds te veel een stelsel
van maatschappelijke voortbrenging, niet meer in kleine
`l’ zelfstandige kringen opgelost, zelfs niet meer verdeeldin groote
i van elkaar onafhankelijke Rijken. Het bewijs is thans geleverd,
op alle punten van de kapitalistische wereld wordt de druk van
den Europeeschen oorlog min of meer zwaar gevoeld. Voor den ‘
aanvoer van materiaal, halffabrikaten, hulpstoffen enz.,voor den
afzet van produkten, voor de levering van arbeidskracht, voor
j E de verstrekking van kapitalen, voor het gebruik van vervoer-
_ . middelen als havens, spoorwegen, schepen,zijn de kapitalistische
t . ” sferen zoodanig van elkander afhankelijk geraakt, dat hapering
· en stoornis in het gewone bedrijfsleven op eenig punt spoedig
' over de geheele wereld zich doet gelden en de grootste, alge-
. meene onheilen ten gevolge heeft. In de gemeenschappelijke
werkplaats verbroederen zich de arbeiders, en op de markt waar
alle kapitalisten elkaar ontmoeten, wordt regelmaat en zekerheid
van verkeer een gebiedende eisch. De tijd dat het eene volk
, de grenzen overtrok en het naburige volk versloeg zonder
V andere schade voor zichzelf dan het vergoten bloed, behoort
n tot het verleden. En elken dag neemt de vermenging van de
_ i kapitalistische belangen tot een zoo samengesteld geheel dat
­ de schade van een groep de schade van allen wordt, dermate
toe, dat geen enkele Staat het zwaard kan trekken zonder zich-
zelf te verwonden.
Willen wij hiermee gezegd hebben dat de kapitalistische klasse
j J