HomeGodsdienst en zedelijk levenPagina 24

JPEG (Deze pagina), 566.79 KB

TIFF (Deze pagina), 5.58 MB

PDF (Volledig document), 30.54 MB

16
omloop waren; maar dit toch zelden zoo dat wij tot de
portee van die denkbeelden kunnen doordringen, of de
drijfveeren kennen die tot hunne aanneming leidden ....
Regel is, dat het eigenlijk godsdienstig zieleleven van natiën,
zoo geheel verschillend van de onze, ons bijna altijd
een gesloten boek is. Natuurlijk! Hoeveel moeite heeft
l, het niet in, het godsdienstig leven van onze familie-
leden, van onze buren, te begrijpen; van menschen, die
toch in denzelfden geestelijken dampkring zijn opgevoed
als wij, die onze lectuur lezen, die - dit vooral - van
ons bloed zijn; hoe moeilijk valt het, eigen feitelijke
vroomheid te onderscheiden onder de dikke laag van voor-
stellingen en woorden, waaronder verbeelding, overleve-
ring en gewoonte ze hebben bedekt. En men durft er aan
denken, het gemoedsleven van .... Tonganers te Willen
kennen, en uit die kennis wijsheid over onze groote levens-
vragen te putten !" - Ja, ik durf er aan denken, en het
zelfs in praktijk brengen. Dr. Cramer verliest uit het oog,
dat de natuurvolken, tot wie ook nog de Tonganers - bij
wie ik mij hier bepaal - behooren, natuurvolken zijn;
dat zij eene groep van menschen uitmaken, wier physisch
E leven nog zoozeer de overhand heeft, dat hun innerlijk zich
E binnen een zeer beperkten kring van gewaarwordingen en
Z aandoeningen, voorstellingen en begeerten, beweegt. Bij hen
i gaat in het algemeen nog alles even natuurlijk toe. Vandaar
i dat ongekunstelde, dat naieve, dat den waarnemer, die niet
j alleen » gezond verstand, veel lectuur, veel ernst en veel
1
V Y