HomeGodsdienst en zedelijk levenPagina 14

JPEG (Deze pagina), 554.62 KB

TIFF (Deze pagina), 5.63 MB

PDF (Volledig document), 30.54 MB

,;«_d_‘ï.ï:·‘§#ïäQ"ïi§:L£FïiTF-;`,=ï?*"ï1¤?·;?rs:.ya-.-»`,,;,,._,,_,,.__,, __ _ V Y f V Y
v
1
6 Vl
menschelijke gedaante te denken) niet in die voorstellingen
moet zoeken" 1). Daarom houd ik mij liever aan de quali-
iicatie van bovenzinnelf k als van iets waarvan men de i
J 7 J
werking gewaarwordt, zonder dat het op zich zelf door mid- ,
del der zinnen kan waargenomen worden. B ovenzinnelij k
is dus niet hetzelfde als bovennatuurlijk. Wat in de `
natuurwetenschap kracht heet, als oorzaak van bewe-
ging of werking, is iets bovenzinnelijks, zonder iets
bovennatuurlijks te zijn. Natuur en geest, het zichtbare en .,
het onzichtbare dat er aan ten grondslag ligt, zijn éen 2),
gelijk vorm en wezen éen zijn, al zijn ze logisch van ,
elkander onderscheiden. Niet ident, maar ook niet ge-
_ isoleerd. De natuur gedacht als het geheel van wat
` zichtbaar is, is louter een abstractie. - Voorts kan ik
_ mij niet voegen aan de zijde dergenen, die van geen
· odsdienst willen es iroken hebben tenzi' er ook van
j 3 g l > J Q)
j' eerbied, van zeker zedelijk ontzag sprake kan zijn. Zoo-
doende vellen zij een waardeeringsoordeel, dat te pas komt
l, bij de vraag naar hetgeen volgens onze ontwikkeling tot de _
idee van godsdienstig leven behoort, maar niet waar het
iz
E ’l) Blz. 36.
2) Kant laat het noumenale en het phcncmenale als d
twee grootheden of twee werelden naast of boven elkander bestaan,
terwijl hij toch het eerste als grondslag, als substraat, van het
laatste erkent (Krit. der r. V. S. 089; Krit. der Urth. S. 12, l
*105 flg. 290, 304: uitgave Kirchmann). Hier strijdt het éene met
J? het andere. Is het phenomen ale verschijnsel van zijn substraat,
van het nou men ale, dan moeten deze twee ook éen zijn.
0
j.
g, _: