HomeGodsdienst en zedelijk levenPagina 10

JPEG (Deze pagina), 565.54 KB

TIFF (Deze pagina), 5.54 MB

PDF (Volledig document), 30.54 MB

i
T
i 2
van maatschappelijke wetgeving en burgerlijk bestuur. Be- ë
schouwen wij den godsdienst uit een staatkimdig oogpunt,
wat zijn practischen invloed op de maatschappij betreft,
dan is duidelijk, dat zijn machtigste werking heeft bestaan
i in het wijden van zedelijke wetten, in het versterken van
E de zedelijkheid door de theologie, in de leer van een zede-
lijke wereldorde, in het vervangen der theorie van een bloot
voortbestaan na den dood door een vergeldings-
theorie, met een zedelijk motief voor dit leven. Maar zulk v
een samenhang is eenig en alleen te vinden bij godsdien-
sten op een hoogeren ontwikkelingstrap dan waarop de
Wilden staan, geenszins bij de oudere en lagere geloofs-
stelsels" 1). ­ Tegen deze uitspraak heb ik niets in te
brengen. Alleen wil ik opmerken, dat Tylor godsdienst be-
doelt in objectieven zin, als positieven godsdienst of ge-
` loofsstelsel. Hieruit is te verklaren, vooreerst, dat hij gods-
' dienst en theologie met elkander verwisselt; vervolgens, i
dat hij de behandeling van het probleem, de verhouding van
de zedelijkheid tot den godsdienst, naar eene ethnographie
der zeden verwijst. Ik voor mij heb het oog op godsdienst,
, en evenzoo op zedelijkheid, in sub j ectieven zin, op hunne `
l onderlinge verhouding in psychologisch opzicht, waarom j
ik bij voorkeur de uitdrukking zedelijk leven gebruik.
. Of hierdoor het probleem minder moeilijk en minder inge-
j wikkeld wordt? .... Ik wil ten minste beproeven, iets tot j
i ···‘ E
1) Primitive Culture, Sec. Edit. 1873, II p. 360 sq. i
I
‘Y
. =
2.