HomeDe zedelijke beteekenis van het socialismePagina 8

JPEG (Deze pagina), 1.02 MB

TIFF (Deze pagina), 8.04 MB

PDF (Volledig document), 17.01 MB

1,-;;
j l gemeente en staat en daar maatregelen door te voeren, die alle
bedoeld zijn, den groei van deze organisaties in socialistische richting
te bevorderen; zij doen het eindelijk, door zich in hunne coöperaties
eigen bedrijven te scheppen, waar zij èn geschoold kunnen worden
als bedrijfsleiders, èn de ammunitie kunnen verkrijgen, die zij noodig
hebben voor hun dagelijkschen strijd.
Het socialisme als beweging is dus te omschrijven als de strijd der
arbeiders in vakvereenigingen, coöperatie en politieke partij èn
voor hunne daclelijke belangen èn voor de komst der socialistische
maatschappij .
Waar nu de zorg voor het stoffelijk levensonderhoud en alles wat
daarmee van nabij en van verre. samenhangt, noodzakelijkerwijze
een zeer groote plaats inneemt in een menschenleven, en in deze
maatschappij vooral in een arbeidersleven, waar die zorg in vele
f gevallen als zeer drukkend wordt gevoeld, waar de nood in vele
arbeiderskringen periodiek zeer nijpend wordt, daar spreekt het
vanzelf dat een beweging die ten doel heeft, in deze dingen beter `
te voorzien dan nu het geval is, die ten doel heeft, in de arbeids-
verhoudingen een volslagen revolutie tot stand te brengen ­-daar
spreekt het vanzel£ dat zulk een beweging een diepgaanden invloed
heeft op het denken en voelen en willen en handelen, kortom op
het geheele leven van hen, die nauw in die beweging betrokken zijn.
En zoo heeft het socialisme, hoewel het geboren is uit een oecono-
mische noodzakelijkheid, die haar grond vindt in een zich langza-
merhand voltrekkende verandering in het bedrijfsleven, hoewel het
oeconomische doeleinden heeft en strijdt met oeconomische mid-
delen ­- zoo heeft het èn als beweging èn als doel ongetwijfeld
een groote beteekenis voor dat levensgebied, dat wij gewoon zijn
het zedelijke te noemen.
/E/Veéiêen invloed keefz kel dan op kel zedelgk leven der mensch- A
Z6’Z :
Allereerst wil ik iets zeggen over den invloed der socz`aksz‘ise/ze áe-
weging. Dien kunnen wij naspeuren. Immers die beweging is niet C
meer in haar allereerste stadium. Zij is reeds meer dan een kwart ‘?"
· ‘ eeuw onder ons gaande. Zij heeft tal van arbeiderskringen zeer I
sterk beinvloed en laat zich ook in ons geheele volksleven gelden.
Waarnaar moeten wij nu dezen invloed beoordeelen?Ik zou zeggen: i
naar wat wij er van opmerken bij hen, op wie die beweging sterk ·
en blijvend heeft ingewerkt - gelijk wij ook den invloed van b.v. ‘
de modern-godsdienstige beweging eerst billijk kunnen beoordeelen j
wanneer wij hem waarnemen bij die individuen, die van deze be- j
j ginselen geheel doortrokken zijn.
En dan meen ik te moeten zeggen, dat og die ezröeiders, die sterk
met de beweging in aanmking zgn gekomen, gewekt is een gevoel
van fier/zeil!.
Het socialisme heeft hun geleerd wat ze waard zijn.
Ik zal u niet schilderen de tegenwoordige levenspositie van den
arbeider, zijn nood, zijn levensonzekerheid, de plaats die hij in het
E; 6
p

i t ‘.... i r t . , ; ; .. ., .r.