HomeDe zedelijke beteekenis van het socialismePagina 13

JPEG (Deze pagina), 1.06 MB

TIFF (Deze pagina), 8.05 MB

PDF (Volledig document), 17.01 MB

I
gants zeer typeerend -het socialisme spreekt luide zijn verontwaar-
diging uit, het wekt op het verlangen naar beter wereld, waarin
deze verschrikkingen tot het verleden zullen behooren, het roept de
slapers wakker: ziet dan toch, ziet dan toch, dit gebeurt, zóó doet
men met de kinderen, zóó met de vrouwen, zóó met de ouden
van dagen. En zijn stem is groot, en het laat niet af van roepen.
. Het komt al weer met feiten, feiten, feiten, en met zijn scherpe
V veroordeeling, en zoo schudt het de gewetens wakker, en bij velen
die buiten de beweging staan, gaat het branden: zóó kan het niet
langer, het moet anders. En de verontwaardiging plant zich voort
door steeds breeder rijen. De kijk op vele verschijnselen wordt
scherper en zuiverder. Waarlijk, onze wereld heeft - natuurlijk
ook wat de materieele maatregelen zelve betreft - maar niet
minder, wat de zuiverheid van het oordeel aangaat, ontzaggelijk
veel aan het socialisme te danken.
En in verband hiermee doet het nog andere zeer goede dingen.
Daar in deze wereld een ideaal te slellen, is het een w0rz‘re]j’elq`le
correetief Zegen de mareele verwording van wzzerz tyd.
De moreele verwording van onzen tijd. Gij zult mij hoop ik kwijt-
schelden de verdrietige taak, om die in den breede aan te toonen.
Maar het recht om daarvan te spreken, zult Gij mij niet willen
betwisten. Op enkele dingen richt ik ten bewijze even Uw aandacht.
Ik noem de steeds onzinniger wordende weelde- staaltjes daarvan
zult Gij mij schenken Ik denk aan de secte der Satanisten. Ik
denk aan de zonde van Sodom die welig tiert onder liefelijke namen.
Ik denk aan de hel van moreele jammer, waarin wij een blik
werpen, wanneer wij zien wat er gebeurt op ’t gebied der prent-
briefkaarten. Ik denk aan de steeds afgrijselijker uitbreiding aanne-
mende schandaallitteratuur, de zoogenaamde ,,realistische" romans ­-
titels geven doe ik niet, maar ik wil er even op wijzen dat ik zeer
beslist niet het oog heb op werken als van Zola, Geertje van de
Meester en dergelijke. Een feit dat boekdeelen spreekt is het vol-
gende: een van de beste romans, ik meen van Flaubert, verscheen
in een Hollandsche vertaling. Het boek werd niet gekocht. Er kwam
een ander omslag om, waarop met vette letters stond: realistische
· roman. Het vloog weg. Dat is doodeenvoudig ontzettend. Ik denk
, aan de verschrikkelijke toeneming van het hazardspel, het ,,gokken"
in steeds breeder kringen. Ik denk aan de politieke corruptie, hier
‘ en in het buitenland. Over de dieper liggende oorzaken van dit alles
, kan ik natuurlijk niet spreken. Ik constateer alleen de feiten.
En nu komt in deze wereld van dekadenten en overbeschaafden,
in deze wereld, waar door de scheuren van den scbitterenden pronk,
waarmee de beschaving zich tooide, de verwording ons tegengrijnst,
nu komt in deze wereld het socialisme, jong, sterk, met een heer-
lijke durf. Het plaatst midden in de wereld zijn ideaal: welvaart
voor allen en arbeid voor allen, geen weelde meer die gebouwd is
op anderer ellende, geen kennis meer voor enkelen en onwetendheid
11
· _·_,_ -<‘=ïïï£3¤"L;?.,_ , _ . in; ,,.4 . .4 , _­ · ~’ _ _ , M