HomeChristendom en dogmaPagina 9

JPEG (Deze pagina), 787.64 KB

TIFF (Deze pagina), 7.01 MB

PDF (Volledig document), 36.76 MB

7
20. In meer büzonderen zin, is het geweten dezelfde
stem, Gods, maar door redeneering op bepaalde gevallen
toegepast. De katholieke theoloog noemt het geweten in
bijzonderen zin: conscientia. De conscientia is de conclusie
van eene redeneering, uitgaande van eene algemeene wet
en die toepassende op een bepaald geval. (Catrein, phil.
, mor. Cap. VII § 1.) De conscientia is dus niet een wel, een
algemeen princiep gericht tot den mensch als mensch, maar
een gebod, gericht tot een mensch, in zooverrehij zich
j . bevindt in deze of geene omstandigheden. Zij beveelt ons,
I wat we moeten doen, niet altijd en overal, maar op be-
paalden tijd, op bepaalde plaats, in concrete gegevens.
j (Hic et nnnc.) Haar zedelijk bindende kracht en haar drang
i ten goede ontleent de conscientia niet aan het persoonlijk,
= menschelijk initiatief van redeneering, maar aan de door
God gegeven synderesis, waartoe zij steeds wordt terug-
I gebracht. De conscientia is slechts Gods stem als daad van
de synderesis. (S. Th. 1, q. 79, 13 c. ad. 3.)
t De katholieke theologie mogen we hier van meet af
I laten gelden, omdat zij slechts duidelijke uiteenzettingen
j biedt van algemeen Christelijke waarheden. Om misverstand _
0 te voorkomen, zullen wij in het vervolg het woord geweten
; gebruiken in den zin van synderesis, het woord conscientie
E in den zin van conscientia.
» Nu enkele gevolgtrekkingen:
i 10. De zedenwet, die niet den een ot anderen mensch
j maar den mensch, als mensch verplichtingen oplegt, wordt
t in haar geheel verkondigd door het geweten. Wanneer
· dus een leeraar een zedenleer predikt, die hij als algemeen
j geldend voorstelt, kan hij geen nieuwe leer verkondigen, als
i hij de ware zedenleer voorstaat. Dan mag hij slechts zeggen
wat het geweten altijd verkondigde, hij mag alleen een
bevestiging geven van algemeene gewetenswaarheden. Hij
§ mag de vage Godsstem de gewetens in duidelijke menschen-
taal vertolken, hij mag de leer van het onstoffelijk geweten
j in treffende natuurbeelden aanschouwelijk maken; iets
I
i