HomeChristendom en dogmaPagina 35

JPEG (Deze pagina), 740.27 KB

TIFF (Deze pagina), 6.92 MB

PDF (Volledig document), 36.76 MB

1
33
wijzen voor die bewering vorderen; dat heb ik zelf zeer
goed ondervonden. Zoo ’n wil is echter onredelijk. ,,Maar
’t geloof is een gave Gods." Kan God mij dan gaven
schenken, die strijden met mijn redelijke natuur?
30. Historisch. Overigens, waar de geschiedenis alléén
spreekt, kan ze ons over de bedoelingen van jezus
° nooit meer dan hypothesen, min of meer waarschijnlijke
veronderstellingen overleveren. Daarom is de geschiedenis,
ook zuiver geschiedkundig gesproken, incompetent, den een
of anderen dogmatischen vorm des Christendoms als een door
God geopenbaarde, absolute waarheid te doen erkennen.
lk ben geen vakman in de geschiedkundige wetenschap.
' Maar ik kan toch dóórdenken op algemeen erkende geschied-
kundige wetten. Dat zal ik doen.
’t ls bekend, hoe legenden *) ontstaan. Een indrukwekkend
held heeft geleefd. Zijn geschiedenis, zijn wereld- en levens-
beschouwing gaat van mond tot mond, en, omdat hij in-
drukwekkend was, beginnen zijn daden, en vooral zijn
bedoelingen te herleven in de harten der menschen.
Die hem levendig in hun gemoed hebben opgenomen,
verhalen weer van zijn doen en zijn willen, maar nu niet
_ meer geheel zoo, als zij ’t van anderen gehoord hebben.
Omdat ze medeleefden met hun held, hebben ze in zijn
persoonlijkheid ook iets van zich zelven gelegd, iets van
hun eigen opvattingen, van hun eigen manier van zien. Een
kern van geschiedkundige waarheid blijft. Maar de legende,
die de waarheid omhult en getuigt van haar machtigen,
' levenwekkenden invloed, groeit en groeit; steeds moeilijker
wordt het, den kern der geschiedkundige waarheid van het
legendair omhulsel te onderscheiden.
Die algemeene levenswet der legendenvorming is nog
gemakkelijk te ontleden:
l°. Hoe indrukwekkender een persoon is, des te sneller,
*) Legenden in den algemeensten zin van ‘t woord: gesubjecti-
veerde opvattingen niet alleen van de daden van een persoon, maar
ook van zijn denken en streven.