HomeWat is het begin geweest, hoe was de voortgang, wat zal het einde zijn?Pagina 38

JPEG (Deze pagina), 930.21 KB

TIFF (Deze pagina), 8.44 MB

PDF (Volledig document), 60.42 MB

, iï
l l f
l ? i
z
3 kelvormige banen om de zon te voeren, machteloos zou t
’ zgn tegenover de zoo veel lichtere kometen, waarvan er ,
verscheidene waren, die zelfs tegen den stroom in, het
zonnestelsel doorkliefden. V
Q Maar, zal men vragen, wat dacht Nrwroiv nu van dit y
fi alles? Niet alleen de ellipsen van ICEPPLER had hij ver- k
klaard, maar nog heel veel meer, waarvan ik reeds een
gedeelte opgenoemd heb. Maar de eigenaardige bgzon- ä
derlieden van het zonnestelsel, de beweging van al de ,
planeten en wachters in vrij nabü cirkelvormige banen,
die nagenoeg in hetzelfde vlak lagen; deze bijzonderheden
achtte Nnwroiv uit mechanische oorzaken onverklaarbaar, i
en hg meende dus hierin een raadsbesluit van een alles i
, inziend en Almachtig Wezen te moeten erkennen.
Maar in hetzelfde Scholrlum Generale, waarin men deze '
verklaring leest, zegt Nrwroxa ,,Alles wat niet uit waar-
. genomene verschrjnselen volgt, is eene hypothese en hypo-
thesen, metaphysische of physische, mechanische of die
betrekking hebben op zoogenaamde verborgene eigen-
schappen, mogen niet in de proefondervindelgke natuur- I
* kunde worden opgenomen"; nu kan, uit een wetenschap-
pelgk oogpunt, de door Nmwroiv genoemde oorzaak niet "
{H anders dan eene metaphysische hypothese genoemd wor-
den, zoodat Nriwroiv hiermede blijkbaar zelf zijne vroeger
geuite meening veroordeelde.
,. KANT, de groote wgsgeer der vorige eeuw, meende dat
€‘ enkel mechanische oorzaken, zonder de draaikolken van ~
i Dmscriarrs, het zonnestelsel konden verklaren, maar de
jj verklaring, die hij gaf, was te onbepaald, om eene ver-
klaring te heeten. LAPLAcE ontkende de noodzakelükheid,
ä eene hoogere ingebeelde macht in te roepen, en vroeg X
of de rangschikking der planeten niet evengoed als zoo
vele andere zaken het gevolg van natuurwetten konden zijn?
ç ?
‘ l
E
{
Qu g