HomeDe ontwikkeling der denkbeelden op sociaal gebied (1898-1923)Pagina 29

JPEG (Deze pagina), 849.86 KB

TIFF (Deze pagina), 7.73 MB

PDF (Volledig document), 30.62 MB

li
il .
DE ONTWIKKELING D. DENKBEELDEN o1> soc. GEBIED 27
jaren als wethouder van Amsterdam de bekende gemeentebedrij-
ven heeft weten door te zetten, niet lang geleden den tijd geko-
men achtte om zich aan het hoofd te stellen van een organisatie,
die is opgericht om tegen te ver gaande bemoeiing van de over-
heid met het bedrijfsleven op te komen.
Zelfs bij de meest principieele voorstanders van overheids-
exploitatie, de socialisten, valt een kentering in de ideeën op dit
gebied op te merken, voor een groot deel stellig onder invloed
van de ervaring, die gedurende den oorlog en in den crisistijd
in binnen- en buitenland is opgedaan. In ·het socialisatierapport
j wordt met meer nadruk dan argumenten uitgesproken 1), dat de
‘ overheidsbemoeiing in oorlogstijd niets hoegenaamd met de
ij socialisatie heeft te maken. En toch had de voorzitter van de
. commissie, welke dat rapport heeft samengesteld, nog weinige
i jaren te voren uitgesproken 2), dat de arbeidersklasse van oordeel
is, dat die oorlogsconstructie omgezet moet worden in een wel
gefundeerd ,,permanent" vredesgebouw.
_ Een gunstige omstandigheid is bovendien, dat een groot deel
j van de socialisten zijn revolutionnaire standpunt heeft verlaten
il en bereid is mede te werken aan de meer bescheiden taak tot
geleidelijke verbetering van de bestaande maatschappij. Zoo
Y leefde omstreeks 1892 de socialistische vakbeweging, naar het
getuigenis van een van haar bekwaamste leiders 3), in de ver-
wachting van een spoedige ineenstorting der kapitalistische
j maatschappij. Doch in 1922 verklaren de leiders dier vakbewe-
ging, dat hun organisatie haar groeiende mac'ht en beteekenis
moet leiden in evolutionnaire banen en zich moet ontwikkelen tot
I een de productie dienend orgaan, en voegen zij daaraan toe, dat
het gewen·scht is, dat de machtsstrijd tusschen werkgevers en
werknemers die onvermijdelijk is, op meer practische wijze en
r in mildere vormen wordt gevoerd “).
‘ Zoo sterk leeft in de laatste jaren op verschillend gebied de
1) Socialisatierapport, blz. 8. j
2) F. M. Wibaut, praeadvies voor de Vereeniging voor Staathuis-
houdkunde en Statistiek in 1918, blz. 157.
3) Henri Polak. De Vakbeweging. Elsevier 1922, blz. 22.
4) Praeadvies van Commissie Xll uit den Hoogen Raad van Arbeid
over vraagpunten betreffende bedrijfsorganisatie, enz., blz. 22 en 52.