HomeEen tiental redevoeringen van den Duitschen rijkskanselierPagina 24

JPEG (Deze pagina), 678.05 KB

TIFF (Deze pagina), 5.96 MB

PDF (Volledig document), 87.56 MB

met Duitscliland te verkiezen is. Dat dogma echter, Mijne
Heeren, verlamde steeds weder de mogelijkheid voor een
« overeenstemming.
Een nieuwen stoot kregen de onderhandelingen door de
crisis van het jaar 1911. Plotseling was het aan het Engel-
sche volk duidelijk geworden, dat het voor den afgrond van
een Europeeschen oorlog had gestaan. De stemming onder het
volk drong de Engelsche machthebbers tot een toenadering
. tot Duitschland. Na langdurigen arbeid gelukte het ten
slotte, zich met elkaar te verstaan over eenige economische
strijdvragen, die Voor-Azië en Afrika betroffen. Daardoor
zouden de mogelijke politieke wrijvingsvlakken verminderd
worden. De wereld is groot; zij biedt aan beide volkeren
plaatsruimte genoeg, om elkaars krachten te meten in een A
vreedzame concurrentie. Dat was het grondbeginsel, dat ten
allen tijde door onze politiek is voorgestaan, wanneer men
aan de vrije ontwikkeling van onze krachten niets in den
weg wil leggen. "
Q Engelands gelijktijdige aansluiting bij Frankrijk en Rusland.

. Maar, Mijne Heeren, terwijl wij zoo aan het onderhandelen
waren, was Engeland zonder ophouden erop bedacht, zijne
relaties met Frankrijk en Rusland steeds binderder te maken.
t Den doorslag gaf daarbij, dat buiten het politieke gebied om, W
S steeds meer hechte militaire overeenkomsten werden getrof-
fen voor het geval van een continentalen oorlog. Engeland
voerde deze onderhandelingen zoo geheim mogelijk. Lekte er
°. iets over uit, dan werd de beteekenis ervan in pers en Par-
lement steeds als volkomen onschuldig voorgesteld. Verbor-
gen zijn ze ons niet gebleven, zooals gij weet uit de publica-
ties, die ik gelast heb.
De geheele situatie, Mijne Heeren, was in het kort ge-
zegd deze: Engeland was wel bereid om over op zich zelf
jl 20
l
r
l