HomeMr. G. Groen van Prinsterer en zijne leerPagina 78

JPEG (Deze pagina), 696.17 KB

TIFF (Deze pagina), 6.77 MB

PDF (Volledig document), 61.49 MB

j 4
i * ll
j _ 72 Z
1 A llet stelsel is mislukt; ­- 111aar zells bij l1e111, i11 den gloed t
ä zijner welsprekende taal (denk aa11 ENllLEl) leeft l1et gevoel, -
i · dat de Staat middel moet zij11 voor den enkelen 1ne11seh en zijne
vrijheid (tl), hoewel de uitwerking van het stelsel het tegendeel Qi
inhield. De opvatting der persoonlijkheid is bij hem arm en
I oppervlakkig; -- heklagenswaardig is zijn zxvartgallige afkeer
-ï van l1et maatscliappelijk leven; ­- de miskenning der maat- 3,
j sehappij als oorspronhelgltfeil is verwerpelijk. De inwendige tegen-
spraak, de vele inconseqnentiën va11 zij11e theorie liggen voor elk
ll(.*lll{€ll(lC open (2). Rousseau zelf` zag die. Maar is niet de
jg (l) » What is l`l`GG(lOlll to a nation, hut freedom to the individuals in
it?" vraagt met regt de begaafde schrijfster van Uncle T0m’s Cabin.
Verplaats n met die vraag in de11 tijd van Louis XIV en LOUIS XV, en `
l· zie wat zij ll zullen antwoorden. `
Men lette, hij de beschouwing der theoriön vande XVIIIC eeuw, vooral
` op den strijd tusschen de vrghelrl en gelg/cheid, tusschen de school van
inoivrnsounsu en va11 noussmu. De laatste telde minder, doch fanatieker
aanhangers dan de eerste; -­ maar zij had de rigting voor zich, door het
· Ahsolutismus in de volksdenkwijze versterkt.
jl De oppervlakkige, platte opvatting der gelgkheld, die l1et oog van
noussnau en zooveel andere Fransche schrijvers heeft heneveld, schijnt den
‘ Celtiscli-Gallisehen stam eigen te zij11. lI1cnnLE'r, [list. de France, I, 1. I, in l
fine. Te11 onzent vond die krachtige bestrijding; zie cans, Over ele gelglc-
jt held der menschen, 1794, pag. XIX, XXVI, Men volg., en G. w. vnnnor:
1 lle Regering en. de Natie, pag. 135 en volg. Q
l (2) Bel1alve11 voor de anti-revolutionairs. Deze selnjnen te ineenen, fi
l dat niets eonsequenter is dan het stelsel Villl noussmu. Rede - onge-
f loof ­ Volkssouvereiniteit ­- Revolutie. Ziedaar l1u11ne progressie.
l Adv. van 1840, p. 40. Die noussnnu voor het nec plas ultra der V
niensehelijke wijsheid houden, en evenmin als hij de sleehts relative
1 waarde van abstracte begrippen schijnen te erkennen, k111111en (ltlll i
ook halshrekende tegenstellingen schrijven, als in de »Nederlander" J
l NO. 1012: » Aan de eene zijde een staatsregt, dat alleen op mensehe-
l lijke willekeur en ondervinding gegrond is, waarbij de nieerderlieid regtens ·
l , uitspraak doet ter laatste instantie (l) en het hoogste gezag verblijft aan ;
l J den Souverein, die zich op straat i11 zijne liarrikaden-majesteit vertoont.
ijl Aan de andere zijde 0011 Staalsrcgl, dat Gods geopenliaardeii wil als het
j eenige, voldoende en lioogsle l`tԤlSll(?QlllS(!l aanneonn."
j l

Jl
. t
’· l
l l
1
.1