HomeMr. G. Groen van Prinsterer en zijne leerPagina 77

JPEG (Deze pagina), 661.69 KB

TIFF (Deze pagina), 6.77 MB

PDF (Volledig document), 61.49 MB

. ` H »·; · · ‘

§‘
j 7l
woonlijk door dezelfde schrijvers. Mon schrijft ze op rekening A
van willekeur, van goed of boos opzet, cn, zonderlinge tegen-
spraak! verheft tegelijk haren invloed hemelhoog. Waarlijk, -
begrippen van verderfelijken aard, en die niet geneesmiddelen
zijn waarmede de natuur zich zelve helpt, vinden, zoo het volks-
leven vrij en gezond is, in de taaiheid, de onaandoenlijkhcid,
zoude ik bijna zeggen, zijner levenskracht en energie, onover-
komelijken tegenstand. Let op de Engelsehe geschiedenis. Wat
is in Engeland van de radikalc theorien der leoellers, van PAYNE,
coowuv, enz. geworden? Fermeum cogziizfionis, en weinig
meer. Niemand blijve, bij zoo gewigtige vragen, aan de op-
· vlakte der dingen hangen. » Theorios of Government!" zegt
CARLYLE. » Such have been and will be, in ages of deoadence.
Acknowledge them, in their degree; as processes of nature, who ’
does nothing in vain; as steps in her great process (1)/’
Welke was de incest algemeene rigting der Fransch-
politieke wijsgeerte in de XVIlI° eeuw? Immers geene andere,
dan de verhemng van de vryheid der izidividzfs tot doel van
den Staat; -­~ de onttrekking een deu mensch aan de al-
mogt van den vorm. ’t Was een streven, dat vooral in een
absoluut, en hoe? bestuurden Staat van zelf moest opkomen.
Denk aan vom‘A1uE’s schitterend vernuft en treffende ironie: » Soul
contre la cour qui n’etait rien, contre la nohlcsse, qui était
peu de chose, contre los Jesuites qui ótaient tout." (A. noussixvu).
I Ware de » Geest der wetten? geschreven, zoo de » Le/{re.;
i P67`­5`(LllCS” niet vooraf hadden kunnen gaan? Zoodra zich een
stand gevormd had, gowigtig genoeg om niet lang meer slechts
j middel, werktuig van willekeur en raison d’Etat te zijn, moest
j deze rigting vasten wortel schieten. Zij kwam er uit voort.
De oppositie van uoossuau vloeide zijdelings uit dezelfde bron.
(1) French Revolution I, pag. 66. Verg. iiuomis gezegde: »l)ie
Eule der Minerva heginut orst mit dor oinbrcclienden lliinnuerung ilireu
Flug." Werhe Vlll. 21.