HomeMr. G. Groen van Prinsterer en zijne leerPagina 76

JPEG (Deze pagina), 697.36 KB

TIFF (Deze pagina), 6.77 MB

PDF (Volledig document), 61.49 MB

»Q 7 ik H FW?

i i
uit ijdel en belangeloos behagen in zekere afgetrokken denk-
ä beelden eene omwenteling maakt, zal men, geloof` ik, inzien,
g · dat de oorzaken daarvan dieper dan `s menschen wil, en meestal
buiten het bereik der tijdgenootcn liggen. Oinwenteling, als
in Frankrijk, is slechts een andere naam voor radeloosheid.
_ De behoeften der maatschappij, van jaren en jaren her-
Z waarts ontstaan: de krachten, die het maatschappelijk lig-
chaam doen leven: de betrekking, waarin zij in den loop
des tijds tot elkander en tot de inrigting van den Staat ge-
ä plaatst zün: hun wel of wee: - ziedaar de oorzaken, die lang-
' zaam maar zeker verandering en hervorming bewerken, - of
de mijn vullen, wier ontplofüng het staatsgebouw zal doen ·
i instorten. Niet deze of gene theorie. Begrippen oefenen slechts
dan invloed, wanneer zij, met belangen en behoeiten in ver-
W · band, door deze gebruikt, in dienst genomen kunnen worden.
i Aan zich zelf overgelaten, - zoo geen zenuw of spier van
het werkelijk leven in hen trilt en leeft, -­ gelden zg weinig.
I Maar zij kunnen geduchte wapenen worden, zoo de maatschap-
, pelijke kracht, de arm, die ze voeren wil, zelf gedncht en
magtig is. Zoo hun invloed op die wijze gevestigd is, nemen
` zij plaats onder de bijkomende oorzaken en roersels der Geschie-
denis. Zij dragen bij tot de vorming van ’t geen men den. Tgd-
j geest noemt, maar worden zelf (houdt dit in het oog!) gedragen
door den reelen loop van Maatschappij en Staat. Zoo niet; -
i de schoonste theorien zullen als nevelwolken opstijgen, en zich
j in het ijdel verliezen. Blijkt daarentegen hun invloed, ziet men L
ze als wapperende banieren boven het hoofd der partijen fladderen,
. nu, dan valle ook de aanklagt terug op de maatschappü zelve; ­­ i
dat is, men klage den loop der geschiedenis, de ontwikkeling i
i der maatschappij aan, zoo men den moed heeft eene magt te i
l veroordeelen, die voor verreweg het grootste deel buiten het
ii ‘ bereik des eukelings ligt.
jv _ Even dikwerf wordt de waarde en invloed van theorien te
B hoog gesteld als zij niet minachting worden behan<‘leld. Ge-
l
I

1
il
l
l