HomeMr. G. Groen van Prinsterer en zijne leerPagina 75

JPEG (Deze pagina), 668.23 KB

TIFF (Deze pagina), 6.78 MB

PDF (Volledig document), 61.49 MB

”i

i
4 .
l
l
4 ,
l ea
E

slaeht, waarin hi_j leefde, even veel schrik aanjoeg als bewon-
dering afpcrste (1).
lleeft de heer GROEN, voor wien de formule » ongeloof en
revolutie" een onfeilbare sleutel tot regt verstand der llistorie
sehijnt te zijn, genoegzaam op den aard en loop der Fransche
geschiedenis gelet (EZ)? Het is niet moeijelijk meer, nu het
denkbeeld zoo dikwerf reeds herhaald is, de Omwenteling aan
booze theorien toe te schrijven, en het te doen voorkomen,
alsof zonder deze Frankrijk voor de gevaren en rampen eener
l staatsverandering zoude bewaard gebleven zijn. Maar is die
( meening juist? Is daarbij de betrekking van theorien tot het
praktische leven genoegzaam overwogen? Die vraag kan zeker
niet met magtspreuken of enkele voorbeelden worden uitgemaakt.
Dat ROBESPIERRE en ST. JUST de woorden van ROUSSEAU ge-
stadig in den mond voerden bewist nog niet. dat noussmu
b 1 .l E r
de geestelijke vader der Omwenteling was. Of zal de oorsprong
van den magtigen stroom gezocht moeten worden in liseh en
twijg, die hij mêovoert, en, welligt voor een enkelen dag,
opworpt, om ze daarna voor altijd in zijn schoot te verbergen?
De vraag verdient des te meer met kalmte en zonder voor-
ingenomenheid te worden overdacht, daar het hier de kern,
het hart van de geschiedenis der menschen betreft.
Zoo men aanneemt, hetgeen moeijelijk betwijfeld kan worden,
à dat een groot volk niet vermaakshalve, of uit boos opzet, of
l -­-­-­-­­-
i (1) » Il y eut une sorto de torreur." Buncannn. Voltaire el sen. .
_ temps. » JEAN Jaoues - heurtait son siècle plutót qn’i| ne le réfléeliis- l
sait.” Saixris onuvia over oioanor.
(2) Als de heer GROEN van de Fransche Gesehiedsehrijvers vóór de
Revolutie zegt, » dat zij van de Historie een Arsenaal maakten vol
_ revolutionair wapentuig" (0ngel00f en Revolutie, pag. 23), zoo is dit van
versehillenden niet te ontkennen. Maar als hij er op laat volgen, »zo0
was het toen, zoo is het thans niet meer;" dan vraag ik, of antirevo­
lutionaire Gesehiedsrlirijvors, als soiitiseni., 1.120, nuirran enz., niet aan
hetzelfde euvel mank gaan, - natuurlijk ten gunste hunner partij? Ittaces
intra matras peezralztr et ertmt.