HomeBrieven aan een oud-GaribaldiaanPagina 7

JPEG (Deze pagina), 1.01 MB

TIFF (Deze pagina), 7.44 MB

PDF (Volledig document), 20.07 MB

l
i 5
moordaanslag op België, de poging om Frankrijk om te koopen zijn
geen voorwendsels, zij zijn feiten. Maar het is alleen door feiten als I
deze, dat wij ons eenig idee kunnen vormen van den geest, die er achter j
schuilt. Zij openbaren ons ook slechts een deel van den geest. In j
I kort bestek kan men zeggen, dat het de geest der barbaarschheid is;
’ toch is hij meer en erger dan dat. Het is de geest van een tweede-
rangs beschaving en de definitie brengt dadelijk tallooze verschil- i
punten met werkelijke beschaving aan het licht. Indien onver- "
valschte barbaarschheid denkbaar is, denk haar dan als iets dat van
voorbijgaanden aard moet zijn; zij kan evenmin altijd duren als
. kinderjaren. Van nature stelt een wicht belang in de tiktak van
i een horloge, maar de tijd komt, waarin het tikken geen voldoening
j meer geeft en het kind zult hebben uit te leggen, hoe laat het is,
j` ook al jokt gij daarbij. Dit laatste is precies wat de tweede~rangs-
i beschaving doet.
I ` Maar haar voornaamste karaktertrek is deze : De zuivere barbaar,
M de barbaar in abstracto, aapt na; de "cockney" en de man van
j onvoltooide beschaving zijn er allen op uit, nageaapt te worden, d. i.
bewonderaars en navolgers te vinden. In het geval dat ons hier
_ _ bezighoudt, de Pruisf treft ons een aandrang, ons, anderen, op te
j voeden, desnoods met dwang. “ Wetenschap gepaard aan organiseerend
j talent," zegt Professor Ostwald van de Berlijnsche Universiteit
I bescheidenlijk, " maakt ons geducht bij onze tegenstanders en
_ { opent voor Europa een Duitsclie‘ toekomst." Dit is, kort en
E goed, waar wij om vechten. Wij wenschen zulk een toekomst
i van Europa af te wenden. Wij zijn er te zeer van overtuigd, dat
j het zou neerkomen op een bekrompener, ondragelijker, ongezonder
I atmosfeer dan er ooit een in Europa geweest is, een waaruit
alle vrijheid en vroolijkheid zou zijn gebannen. En bij het zoeken
l naar een vorm om dezen weerzin in uit te spreken, kwaamt gij mij
· voor den geest. VVant het geldt hier een zaak van zoo diepe be-
á teekenis en zóó verre strekking, dat ik ze alleen kan omschrijven in
j beelden als gij, kunstenaars, ze zoudt gebruiken, mannen die de schoon-
· j heid dienen en van vrijheidsgeest fintelen. Pruisen kan mij hier in
geen geval helpen; het was Lord Palmerston, als ik het wel heb,
die het een land van vervloekte professors noemde. Lord Palmerston
gebruikte het adjectief, omdat het hem zoo inviel, ik voor mij bezig
het met den diepsten ernst.
Rome zal mij beter dienen. om te zeggen, wat ik bedoel. Rome
is altijd, ook in haar donkerste dagen, een stroom geweest die onaf-
gebroken vloeit, in alle bochten, en vele, vele velden besproeit.
j Berlijn zal op zijn best nooit iets anders zijn dan een draaikolk, die
4 om d’r eigen middelpunt tolt en naar de diepte wordt gezogen. Het
i kan alleen het gezichtsveld van Europa beperken, zooals het het
Duitsche gezichtsveld jammerlijk ingekrompen heeft. Er gaat een
l geest van ziekelijke zelfzucht van uit, die bij slot van rekening alles
doet draaien om een stipje in het menschelijk brein. Het is een
ï geest die zich misschien beter uitspreekt in " slang " dan in de officieele
spreektaal. Wij, Engelschen, noemen het " fad " of " hobby " ; het
2 is na verwant aan "idée fixe." Hoe gij, Italianen het aanduidt,
j weet ik niet, maar de Duitschers zelven noemen het " philosophie."
i
l .. .
i
S · » ,