HomeGrondslag en wezen der neutraliteitPagina 25

JPEG (Deze pagina), 784.34 KB

TIFF (Deze pagina), 7.94 MB

PDF (Volledig document), 21.66 MB

19
Dit is haar bestaansrecht en bestaansreden. Bepaalt zij zich
tot het verstandelijk bijbrengen van onontbeerlijke kundigheden,
dan wordt zi_j niet slechts ontrouw aan haar verleden, maar heeft
als paedagogische instelling haar doodvonnis geteekend.
lk nader hier, meer in het bijzonder, het vraagstuk der neutra-
i liteit, dat ik trouwens niet een oogenblik uit ’t oog heb verloren.
Men beweert: atheisten en republikeinen te moeten ontzien.
Ik antwoord: wat gij, in de allereerste plaats, te ontzien hebt
* is de majesteit der kinderziel, die aan uwe hoede is toevertrouwd.
Hoe zoudt gij warmte kunnen wekken voor de onderlaag van
alle onderwijs: karaktervorming, wanneer gij u zelf tot ijskoude
koelte veroordeelt nopens verantwoordelijkheidsbesef en geweteris
plicht, onafhankelijk van onverschillig welken kerkvorm?
De poging tot verstandsontwikkeling zonder ontginning van
het gemoed, is niet slechts ijdel, maar werkt in de hand sluwe
berekening, die straks geen enkel middel zal ontzien. .
Het dubbel blank, dat gij beoogt, betaalt het kind, veortbrengsel
uwer opvoedkunst. Is het, straks, de maatschappij ingetreden, dan
kunnen allerlei noodlottige invloeden de ruimte innemen, die gij
` openliet.
Mijdt gij met opzet iedere teespeling op het wereldbestier, V
dan is, naar de treffend juiste opmerking van XV. vox Hcrnsornr,
` niet alleen de wereldgeschiedenis onverklaarbaar, maar gij noopt j
het kind, volwassen, tot een ontdekkingstocht naar uwe ignorantie. ¥
` Van een niet geringere dan den kanselier Brico v. Vnaernxn _
hadt gij kunnen vernemen: wie aan wetenschap slechts nipt, 1
wordt van het absolute af-, wie wetenschap doorgrondt er heen
geleid (1).
Ook de vraag, of het kind monarchaal moet worden opgevoed, x
ware misplaatst.
In zooverre die vraag doelt op roer/ivcur voor eenigen regee- .
_ ringsvorm, is zij, reeds door Amsrorntns, in zijn Politeia, aanhangig
gemaakt, en sedert, onbeslecht gebleven. _
Dat keutels van zoowat 12 jaar, tusschen stuivertje wisselen j
" l
(1) Leves gustus in philosoplria movere fortasse ad atlieismum, sed F
pleniores haustus ad religionem reducere. De dignitate et augmentis seien-
tiarum I, 5.
u
1
T l
1
I
j
{