HomeGrondslag en wezen der neutraliteitPagina 15

JPEG (Deze pagina), 753.74 KB

TIFF (Deze pagina), 8.06 MB

PDF (Volledig document), 21.66 MB

' l

in kort bestek, het walgelijk tafereel voor u van heersen- en eer-
_ zucht, die met den mantel van godzaligheid zich tooien. ik ontleen j
aan dit werk ettelijke zinsneden, dietot de scheel betrekking hebben.
blz. 38. ,,Nauwlettend werd door de kerk toegezien opde
` ,,schoolboeken. XVerden hierbij gevonden, aan welke een
E ,,kettersch luchtje was, of die in elk geval uit het oogpunt j
,,van rechtzinnigheid niet aan te bevelen waren, dan
Q ,,trachtte men die te doen verbieden. Maar die zorg be-
,,paalde zich niet alleen tot schoolboeken. Herhaaldelijk is
,,door de kerk bij de overheid aangeklopt tot invoering eener i
,, boekencens uur." l
Een voorbeeld van die boekencensuur:
blz. 40. ,,Het geld het werkje van Mr. Anniaan Kenanaeii,
,,,,Een Ligt schijnende in duystere plaat-
,,sen". Zoowel deze jurist en medicus als zijn broer »
,,Johannee, hadden met Siernosa omgegaan en het werkje
,,van den eerste heette Spinosistische ketterij te bevatten.
,,ln alle stilte was het te Utrecht gedrukt; nadat er echter V
j ,,elf vel afgedrukt waren, weigerde de drukker verder voort `
,,te gaan; de justitie werd in de zaak gemengd evenals de
,,Amsterdamsche kerkeraad. Eindelijk, nadat men door ver-
,,raad Anamax had kunnen gevangen nemen, werd zijn j
,,zaak door de Amsterdamsche schepenen berecht en het
,,vonnis luidde: Tien jaar gevangenisstraf`, tien jaar verban­
,,ning, boete van 4000 gulden en betaling der onkosten ot
,,nog eens 2000 gulden. Wellicht hebben de Amsterdamsche j
XF ,,regenten tegenover het voortdurend aandringen van den
4 ,,kerkeraad om maatregelen tegen ketters en cenventikelen i
{ ,,eens een voorbeeld van ijver willen geven. Gelukkig dan `
pj ,,dat dergelijke voorbeelden tot de zeldzaamheden behoorden?
1
Het is werkelijk eene verademing, uit deze bedompte atmosfeer,
waarin gewetenevrijheid met voeten getreden werd, te komen tot
de vrucht der franeche Revolutie: onze le Staatsregeling van 1708,
die, in art. 19 harer Grondregels, verklaart: ,,Elk burger heeft vrij-
heid om God te dienen naar de overtuiging van zijn hart".
il
i
i