HomeHoe redden wij Europa?Pagina 22

JPEG (Deze pagina), 636.29 KB

TIFF (Deze pagina), 4.52 MB

PDF (Volledig document), 97.07 MB

B
12 HOE REDDEN WI] EUROPA. U E
wetenschap en organisatie. Zij strooide haar gunsten %
uit over Polen, Roemeniërs en _]oego­slaven, primitieve,
ongeschoolde rassen, niet zonder hun eigen bekoring 4
en emotioneel genie, maar waarvan het niet waar-
schijnlijk is, dat zij, zelfs na generaties van ervaring, t
de Duitschers zullen kunnen vervangen als indus-
triëele en intellektueele werkers.
De lezer zal misschien toegeven, dat deze ruwe
voorstelling beantwoordt aan de teiten. Een samen-
loop van omstandigheden, de oorlog zelf, zijn mis- l
dadig-lange voortzetting, de onvermijdelijke uitwer- i
king van de blokkade, het natuurlijk vooroordeel tegen
de gewelddadige Russische revolutie, de persoonlijke `
gevoelens van staatslieden, de voorbijgaande emotio- g
neele opwinding van den oorlogstijd -­­ al deze dingen l
· hebben ons in veel gewichtige aangelegenheden at- L
geleid van het pad dat de koele rede ons zou voor- y
geschreven hebben; maar waarom daarvoor het kapi- à
talistisch systeem aansprakelijk te houden? Het is I;
altijd gemakkelijk op zekere incidenten van de ge- l
schiedenis een zoodanigen nadruk te leggen dat de p
beteekenis van al haar werkingen verduisterd wordt. J
Als de romantische ijdelheid van den Keizer bestand .
geweest ware tegen den aandrang van zijn militaire
cliquc, of als de Tsaar de Hinkheid gehad had, de
generaals op hun plaats te zetten, die naar zijn eigen
bekentenis hem belogen over de Russische alge- j
meene mobilisatie, dan zouden wij den oorlog moge-
· lijk hebben kunnen ontsnappen. /­ls Lloyd George p
de verzoeking om een khaki-verkiezing te houden
had kunnen weerstaan, of als Wilson minder een
moralist en meer een ekonoom geweest ware, dan
hadden wij misschien een redelijken vrede kunnen
krijgen. Maar in het algemeen genomen en in den i
breede beschouwd, kan iemand er aan twijfelen dat
V I
X ' A E .-4 e J. . --­-- ------- " i OV